Love Pani Puri ? तज्ञ सांगतो – पाणीपुरी आरोग्यदायीपणे कशी खावी
Pani Puri – हा शब्द ऐकला की अनेकांचीच तोंडावर पाणी येते. करड्या, कुरकुरीत पुर्या, तिखट आणि खारट पाणी, आणि मधोमध येणारी त्या छोट्या गोळ्यांमध्ये भरलेली भाजी – हा अनुभव फक्त स्नॅक नाही, तर एक अनुभूती आहे. मात्र अनेक वर्षांपासून Pani Puri ला “अस्वस्थ आरोग्यास हानिकारक” असे मानले जाते. ती पोटदुखी, ब्लोटिंग, आम्लपित्त आणि वजन वाढीस कारणीभूत असते, असा समज सर्वसामान्यांमध्ये रूढ झाला आहे. पण खरी गोष्ट अशी आहे का?
न्यूट्रिशनिस्ट म्हणतात, Pani Puri स्वतःमध्ये दोषी नाही; ती कशी आणि केव्हा खाल्ली जाते, यावरच सगळं अवलंबून असतं. म्हणजेच, आपल्या आवडत्या स्नॅकवर दोष ठेवण्याऐवजी आपण खाण्याच्या पद्धतीकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
Pani Puri “अस्वस्थ” का ठरते?
आपण अनेकदा Pani Puri खाल्ल्यावर पोट फुगणे, अम्लपित्त किंवा गॅस होणे याचा अनुभव घेतो. पण हे प्रत्यक्षात पाणीपुरीच्या स्वतःच्या घटकांमुळे होत नाही, असे न्यूट्रिशनिस्ट स्पष्ट करतात. पाणीपुरीच्या हानिकारकतेची खरी कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
Related News
सांडलेले किंवा दूषित पाणी – Pani Puri ची खरी धमक म्हणजे तिचं पाणी, पण जर ते स्वच्छ नसेल किंवा दूषित असेल, तर पोटास त्रास होतो.
अत्याधिक पुर्या खाणे – १२ किंवा त्यापेक्षा जास्त पुर्या एकदम खाल्ल्या की शरीराला पचवायला त्रास होतो.
चुक Timing – रात्री उशिरा किंवा पोटात आधीच समस्या असताना पाणीपुरी खाल्ल्यास त्रास वाढतो.
स्वच्छतेचा अभाव – अनधिकृत किंवा स्वच्छतेची काळजी न घेणाऱ्या स्टॉलवरून पाणीपुरी खाल्ल्यास पोटाच्या आजारांची शक्यता जास्त असते.
हे सर्व घटक जरी एकत्र आले, तरी पाणीपुरी जरी नैसर्गिकरित्या हलकी, कुरकुरीत आणि पचायला सोपी असली, तरी ती हानीकारक ठरू शकते. म्हणूनच, दोष पाणीपुरीवर नाही, तर खाण्याच्या पद्धतीवर आहे.
आयुर्वेद आणि पाणीपुरी – आश्चर्यकारक जुळवणूक
आयुर्वेदानुसार, हलके, कुरकुरीत पदार्थ आणि पचायला सोपे खाद्यपदार्थ, तसेच आंबट किंवा तिखट चवीचे पदार्थ पचनास उपयुक्त आहेत. श्वेता शाह यांच्यानुसार, पाणीपुरी या आयुर्वेदिक तत्वांशी जुळते. पाणीपुरीत वापरली जाणारी मुख्य सामग्री ही पचनास मदत करणारी असते.
पाणीतील घटक आणि त्याचे फायदे:
पुदिना (Mint): थंड व सुखदायक गुणधर्म असून पोट शांत करते.
जिरा (Cumin): चयापचय सुधारते आणि फुगण्यास प्रतिबंध करते.
हिंग (Asafoetida): गॅस कमी करते आणि पचन सुधारते.
काळा मीठ (Black salt): खनिजांनी समृद्ध असून इलेक्ट्रोलाइट संतुलन राखते.
शुद्ध आणि ताज्या पाण्यात तयार केलेले पाणी जवळजवळ “पचनसुलभ पेय” प्रमाणे काम करते, जे भूक वाढवते आणि पचन सुधारते.
Pani Puri आरोग्यदायी पद्धतीने खाण्याचे मार्ग
न्यूट्रिशनिस्ट यांच्या मते, काही सोप्या उपायांमुळे पाणीपुरी अधिक आरोग्यदायी होऊ शकते:
पाणी स्वच्छ आणि ताजे असावे: घरच्या घरी किंवा विश्वासार्ह स्टॉलवरून खाल्ले जाणे उत्तम.
दिवसाच्या वेळी खा: दिवसात पचन अधिक मजबूत असल्याने पाणीपुरी खाल्ल्यास पोटावर त्रास कमी होतो.
अत्याधिक पुर्या टाळा: ६–८ पुर्या ही योग्य मात्रा मानली जाते.
असलेल्या पचनाच्या समस्यांपासून दूर ठेवा: अम्लपित्त, पोटदुखी किंवा जठरातील इन्फेक्शन असताना पाणीपुरी टाळा.
पाणीपुरी अधिक संतुलित कशी करावी
पूर्यात चना किंवा स्प्राउट्स घालणे: प्रोटीन आणि फायबर वाढवते, ज्यामुळे भूक नियंत्रित राहते.
गोड पाणी टाळा: मीठी पाणी खाल्ल्यास अतिरिक्त साखर शरीरात जाते.
मनपूर्वक खा: पटकन सर्व पुर्या खाल्ल्याने ब्लोटिंग वाढू शकते; थोड्या थोड्या पुर्या हळूहळू खाल्ल्यास पचन सुधारते.
या बदलांमुळे रक्तातील साखर संतुलित राहते, तृप्तीची जाणीव लवकर होते, आणि पोटातील फुगणे कमी होते.
पाणीपुरी – आनंदसह आरोग्याचा संतुलन
शेवटी, पाणीपुरीवर दोष ठेवण्याऐवजी आपल्याला खाण्याची पद्धत बदलावी लागते. पाणीपुरी ही हलकी, कुरकुरीत, स्वादिष्ट आणि आयुर्वेदिक दृष्ट्या उपयुक्त आहे, जेव्हा ती स्वच्छतेसह आणि योग्य प्रमाणात खाल्ली जाते.
अनेक पोषणतज्ञ सांगतात की, “मोडरेशन म्हणजेच स्वास्थ्याचे रहस्य”. पाणीपुरीचा आनंद घ्या, पण जास्त खाल्ल्यास किंवा चुकीच्या पद्धतीने खाल्ल्यास आरोग्याला धोका होऊ शकतो.
आपल्या आवडत्या पाणीपुरीचा अनुभव काही बदलांसह अजूनही तितकाच आनंददायी असू शकतो. फक्त थोडी काळजी घ्या – स्वच्छ पाणी, योग्य प्रमाण, दिवसातील योग्य वेळ, आणि थोडी सावधपणे खाणे.
पाणीपुरी ही फक्त एक लोकप्रिय भारतीय स्नॅक नाही, तर पोटासाठी फायदेशीर घटकांनी भरलेली खाद्यपदार्थ आहे. तिचा त्रासदायक अनुभव हा खराब पद्धतीने खाल्ल्यामुळे किंवा दूषित घटकांमुळे होतो. आयुर्वेदिक दृष्टिकोनातून पाहता, पाणीपुरीतील पुदिना, जिरा, हिंग आणि काळा मीठ हे नैसर्गिक पचनसुलभ घटक आहेत.
स्वच्छता, योग्य प्रमाण आणि मनपूर्वक खाणे हे लक्षात ठेवून, आपण पाणीपुरीचा आनंद घेऊ शकतो – आरोग्यासाठी त्रास न करता. त्यामुळे पुढच्या वेळी जेव्हा तुम्ही पाणीपुरीच्या स्टॉलवर पोहोचाल, तर आनंदाने आणि काळजीपूर्वक त्या कुरकुरीत, तिखट, आणि पोटाला हलकेपण देणाऱ्या स्नॅकचा अनुभव घ्या.
शेवटचा संदेश:
Pani Puri चा दोष तिला लावू नका; योग्य पद्धतीने खाल्ल्यास ती तुमच्या पचनासाठी चांगली ठरू शकते. हलके, कुरकुरीत, ताजे, आणि संतुलित – यामध्येच पाणीपुरीचा आरोग्यदायी आनंद आहे!
read also : https://ajinkyabharat.com/7-things-about-long-island-iced-tea-that-will-surprise-you/
