सगळीकडे गॅस टंचाई; पण शेगावमध्ये दररोज 50 हजार भाविकांचा महाप्रसाद! नेमकं रहस्य काय?

देशभरात सध्या एलपीजी गॅस टंचाईचे संकट गंभीर होत चालले आहे. मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावामुळे तेल आणि गॅस पुरवठ्यावर परिणाम झाला असून अनेक शहरांत नागरिकांना सिलेंडरसाठी रांगा लावाव्या लागत आहेत. मंदिर संस्थानांनाही या संकटाची झळ बसू लागली आहे. काही ठिकाणी प्रसादाचे प्रमाण कमी करण्यात आले आहे. मात्र अशा परिस्थितीतही Shri Gajanan Maharaj Sansthan येथे दररोज सुमारे 50 हजार भाविकांसाठी महाप्रसादाची व्यवस्था सुरळीत सुरू आहे. त्यामुळे अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाला आहे की, गॅस टंचाई असतानाही हे कसे शक्य होत आहे?

 सौरऊर्जेच्या मदतीने स्वयंपूर्ण पाकशाळा

शेगाव संस्थानने वर्षांपूर्वीच ऊर्जा व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने मोठे पाऊल उचलले होते. संस्थानच्या अन्नपूर्णा अक्षय पात्र पाकशाळेत सौरऊर्जेचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. या आधुनिक प्रणालीमुळे गॅसवरील अवलंबित्व मोठ्या प्रमाणात कमी झाले आहे. परिणामी देशभर गॅस संकट असतानाही येथे महाप्रसाद बनवण्यात कोणताही अडथळा येत नाही.

संस्थानचे केंद्रीय भंडारगृह, नियोजनबद्ध अन्नसाठा आणि ऊर्जा व्यवस्थापनामुळे मोठ्या प्रमाणावर स्वयंपाक करणे शक्य होते. त्यामुळे भाविकांना कोणतीही अडचण न येता दररोज महाप्रसाद दिला जात आहे.

 इतर मंदिरांवर टंचाईची झळ

दुसरीकडे, Shri Saibaba Sansthan Trust येथे गॅस टंचाईमुळे मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे. प्रसाद म्हणून देण्यात येणाऱ्या लाडूंच्या पाकिटांची संख्या कमी करण्यात आली असून प्रत्येक भक्ताला एकच पाकीट देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. गॅस वापरात काटकसर करण्यासाठी हा निर्णय घेतल्याचे संस्थानने स्पष्ट केले आहे.

तसेच Shri Ekvira Devi Sansthan येथेही महाप्रसादाच्या पदार्थांमध्ये कपात करण्यात आली आहे. पूर्वी वरण-भात, भाजी, पोळी आणि गोड पदार्थ दिला जात होता; मात्र सध्या खिचडी, पिठलं आणि एक गोड पदार्थ एवढ्यापुरतीच व्यवस्था ठेवण्यात आली आहे. संस्थानकडे मर्यादित गॅस साठा शिल्लक असल्याने भविष्यात चुलीवर स्वयंपाक करून महाप्रसाद सुरू ठेवण्याची तयारी सुरू आहे.

 जागतिक संकटाचे स्थानिक पडसाद

मध्यपूर्वेतील संघर्षामुळे तेल वाहतुकीसाठी महत्त्वाचा मानला जाणारा होर्मुझ सामुद्रधुनीचा मार्ग प्रभावित झाल्याचे वृत्त आहे. या मार्गावरून जगातील मोठ्या प्रमाणात तेल आणि गॅस वाहतूक होते. काही जहाजे अडकल्याने भारतातही गॅस पुरवठ्यावर दबाव निर्माण झाला आहे. यामुळे सर्वसामान्य नागरिकांसह धार्मिक संस्था, हॉटेल व्यवसाय आणि उद्योग क्षेत्रालाही अडचणींचा सामना करावा लागत आहे.

 नियोजन आणि पर्यायी ऊर्जेचे महत्त्व अधोरेखित

शेगाव संस्थानच्या उदाहरणातून ऊर्जेचे पर्यायी स्रोत आणि दीर्घकालीन नियोजन किती महत्त्वाचे आहे, हे स्पष्ट होत आहे. सौरऊर्जेचा वापर, अन्नसाठ्याचे नियोजन आणि आधुनिक पाकशाळा यामुळे संकटाच्या काळातही सेवा खंडित होत नाही. आगामी काळात इतर संस्थाही अशा पर्यायी उपाययोजनांचा विचार करू शकतात, जेणेकरून भविष्यातील संकटांना सामोरे जाणे अधिक सोपे होईल.

read also:https://ajinkyabharat.com/irans-strong-counterattack-a-major-blow-to-americas-military-capability/