Maharashtra Budget 2026-27 : वाढवण येथे ‘चौथी मुंबई’ उभारण्याची घोषणा; पायाभूत सुविधा आणि घरबांधणीवर मोठा भर
मुंबई २०२६-२७ या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर करताना राज्याचे मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण घोषणा केल्या. पायाभूत सुविधा, शहरी विकास, वाहतूक व्यवस्था आणि घरबांधणी या क्षेत्रांवर विशेष भर देत राज्याच्या विकासासाठी मोठा आराखडा त्यांनी मांडला. या अर्थसंकल्पातील सर्वात लक्षवेधी घोषणा म्हणजे ‘चौथी मुंबई’ विकसित करण्याची योजना.
मुंबई महानगर प्रदेशाचा वाढता विस्तार आणि लोकसंख्येचा ताण लक्षात घेता सरकारने मुंबईनंतर नवी मुंबई, त्यानंतर तिसरी मुंबई आणि आता चौथी मुंबई विकसित करण्याचा महत्त्वाकांक्षी निर्णय घेतला आहे. ही चौथी मुंबई पालघर जिल्ह्यातील Vadhavan परिसरात विकसित करण्यात येणार असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी जाहीर केले.
अर्थसंकल्पीय भाषणाची सुरुवात
विधानसभेत अर्थसंकल्प सादर करताना Devendra Fadnavis यांनी सुरुवातीलाच उपमुख्यमंत्री Ajit Pawar यांची आठवण काढली. काही दिवसांपूर्वी झालेल्या विमान अपघातात त्यांच्या निधनामुळे राज्याच्या राजकारणात मोठी पोकळी निर्माण झाली असल्याचे त्यांनी नमूद केले. त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ दोन महत्त्वपूर्ण घोषणा करण्यात आल्याचेही त्यांनी सांगितले. या पार्श्वभूमीवर मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी राज्याच्या विकासासाठी व्यापक आराखडा मांडत अर्थसंकल्पीय भाषण पुढे सुरू ठेवले.
‘चौथी मुंबई’ वाढवण येथे
मुंबई महानगर प्रदेशाचा विस्तार होत असताना लोकसंख्या, वाहतूक आणि घरांच्या वाढत्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी नवीन शहरी केंद्रांची निर्मिती करण्याची गरज असल्याचे सरकारचे मत आहे. त्याच पार्श्वभूमीवर Vadhavan परिसरात ‘चौथी मुंबई’ विकसित करण्याची घोषणा करण्यात आली आहे.
या नव्या शहराचा विकास आधुनिक नियोजन, पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान आणि अत्याधुनिक पायाभूत सुविधांच्या आधारे करण्यात येणार आहे. भविष्यात हे शहर औद्योगिक, व्यापारी आणि निवासी केंद्र म्हणून विकसित होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
तिसरी मुंबईही विकसित होणार
चौथ्या मुंबईसोबतच तिसऱ्या मुंबईच्या विकासालाही वेग देण्यात येणार आहे. Navi Mumbai International Airport परिसरात तिसरी मुंबई विकसित करण्यात येणार असून त्यामध्ये रायगड जिल्ह्यातील Pen परिसराचा समावेश करण्यात येणार आहे.
या भागाला ग्रीनफिल्ड शहर म्हणून विकसित करण्याचा सरकारचा मानस आहे. आधुनिक रस्ते, मेट्रो, उद्योग क्षेत्र आणि निवासी प्रकल्प यामुळे हा परिसर भविष्यात मोठे आर्थिक केंद्र ठरू शकतो.
झोपडपट्टी पुनर्विकासाचा मोठा आराखडा
मुंबईतील घरांच्या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी सरकारने मोठी योजना जाहीर केली आहे. मुंबईत सुमारे २० लाख झोपडपट्टी घरांचे पुनर्विकास करण्याचा आराखडा तयार करण्यात येणार आहे.
याशिवाय १० लाख परवडणारी घरे उभारण्याचाही निर्णय घेण्यात आला आहे. या योजनांमुळे सामान्य नागरिकांना परवडणाऱ्या घरांची उपलब्धता वाढेल, असा विश्वास सरकारने व्यक्त केला आहे.
मेट्रो आणि द्रुतगती मार्गांचे जाळे
राज्यातील वाहतूक व्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर मेट्रो आणि द्रुतगती मार्ग उभारण्याची घोषणा करण्यात आली. सरकारच्या आराखड्यानुसार राज्यात सुमारे १२०० किलोमीटरचे मेट्रो मार्ग विकसित केले जाणार आहेत.
याशिवाय ६ हजार किलोमीटर द्रुतगती मार्ग उभारण्याचा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प हाती घेण्यात येणार आहे. यामुळे राज्यातील शहरांमधील प्रवास अधिक जलद आणि सुलभ होणार आहे. २०२९ पर्यंत १६५ किलोमीटरच्या नवीन मेट्रो मार्गिका तयार करण्याचे लक्ष्य सरकारने ठेवले आहे.
मुंबई आणि पुण्यासाठी भुयारी मार्ग
मुंबई आणि पुणे या दोन मोठ्या शहरांतील वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी भुयारी मार्ग उभारण्याची घोषणा करण्यात आली आहे. गोरेगाव ते मुलुंड दरम्यानचा भुयारी मार्ग अंतिम टप्प्यात असल्याचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी सांगितले.
ठाणे ते मुलुंड भुयारी मार्ग जून २०२८ पर्यंत पूर्ण होण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. तसेच खारघर ते तुर्भे मार्गही लवकरच पूर्ण होणार असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
बुलेट ट्रेन प्रकल्पाला गती
मुंबई आणि अहमदाबाददरम्यान उभारण्यात येणारा बुलेट ट्रेन प्रकल्पही सध्या वेगाने पुढे सरकत आहे. Mumbai–Ahmedabad High-Speed Rail या प्रकल्पातील तीन स्थानकांची कामे २०२७ पर्यंत पूर्ण करण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे. हा प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर मुंबई आणि अहमदाबाददरम्यानचा प्रवासाचा कालावधी मोठ्या प्रमाणात कमी होणार आहे.
मेट्रोने जोडणार दोन विमानतळ
मुंबईतील Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport आणि Navi Mumbai International Airport या दोन महत्त्वाच्या विमानतळांना मेट्रो मार्गाने जोडण्याचीही घोषणा करण्यात आली आहे.
या निर्णयामुळे प्रवाशांना जलद आणि सुलभ प्रवासाचा पर्याय उपलब्ध होणार आहे. तसेच मुंबई महानगर प्रदेशातील वाहतूक व्यवस्था अधिक कार्यक्षम होण्यास मदत होईल.
अटल सेतू परिसरात तिसरी मुंबई
मुंबई आणि नवी मुंबई यांना जोडणाऱ्या Atal Setu परिसरात तिसरी मुंबई विकसित करण्याचा निर्णयही अर्थसंकल्पात जाहीर करण्यात आला आहे. या प्रकल्पामुळे मुंबई महानगर प्रदेशाचा विकास अधिक संतुलित होण्याची शक्यता आहे.
अन्य महत्त्वाचे प्रकल्प
याशिवाय अनेक महत्त्वाच्या प्रकल्पांची माहितीही अर्थसंकल्पात देण्यात आली. ऐरोली ते कटई नाका प्रकल्पाचा तिसरा टप्पा अंतिम टप्प्यात असल्याचे सांगण्यात आले.
ठाणे ते नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ दरम्यान उन्नत मार्ग उभारण्यात येणार आहे. तसेच अटल सेतू ते विमानतळ दरम्यान उलवे किनारी मार्ग प्रकल्प पूर्ण करून थेट कनेक्टिव्हिटी दिली जाणार आहे.
पर्यटन गुंतवणुकीवरही भर
मुंबईला आंतरराष्ट्रीय पर्यटन केंद्र म्हणून विकसित करण्यासाठी सरकारने विशेष योजना आखली आहे. यासाठी दुबई आणि सिंगापूरसारख्या शहरांच्या धर्तीवर पर्यटन गुंतवणूक आकर्षित करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
राज्याच्या विकासाला नवी दिशा
एकूणच, मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी सादर केलेला २०२६-२७ चा अर्थसंकल्प हा राज्याच्या पायाभूत सुविधा, शहरी विकास आणि आर्थिक प्रगतीला गती देणारा असल्याचे दिसून येते.
चौथी मुंबई विकसित करण्याचा निर्णय, मोठ्या प्रमाणावर घरबांधणी योजना, मेट्रो आणि द्रुतगती मार्गांचे जाळे, तसेच विमानतळ आणि शहरांना जोडणारे नवीन प्रकल्प यामुळे महाराष्ट्राच्या विकासाला नवी दिशा मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. आता या सर्व घोषणांची अंमलबजावणी किती वेगाने आणि प्रभावीपणे होते, याकडे राज्यातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
