31 मार्च डेडलाइन अलर्ट: बँक, डिमॅट आणि करसंबंधित 3 महत्त्वाचे अपडेट पूर्ण करा; अन्यथा खातं फ्रीझ होण्याची शक्यता
आर्थिक वर्ष 2025-26 संपत असताना 31 मार्च 2026 ही अंतिम मुदत अनेक महत्त्वाच्या आर्थिक कामांसाठी निर्णायक ठरणार आहे. बँक खाते, डिमॅट खाते किंवा गुंतवणुकीशी संबंधित व्यवहार करणाऱ्या ग्राहकांसाठी ही डेडलाइन विशेष महत्त्वाची आहे. जर तुम्ही या तारखेपर्यंत आवश्यक अपडेट पूर्ण केले नाहीत, तर तुमचं खाते निष्क्रिय होऊ शकतं, व्यवहारांवर मर्यादा येऊ शकतात किंवा काही वेळा दंडही आकारला जाऊ शकतो.
या पार्श्वभूमीवर, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) आणि सेबी (SEBI) यांच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, काही महत्त्वाचे नियम आणि अपडेट पूर्ण करणे बंधनकारक करण्यात आले आहेत. 31 मार्चपूर्वी ही तीन महत्त्वाची कामे पूर्ण करणं आवश्यक आहे.
1. बँक आणि डिमॅट खात्यात नॉमिनी अपडेट करणे अनिवार्य
RBI आणि SEBI यांच्या नियमांनुसार प्रत्येक बँक आणि डिमॅट खात्यात नॉमिनी जोडणं आता अत्यावश्यक आहे. जर तुम्ही अजूनही तुमच्या खात्यात नॉमिनी जोडलेला नसेल, तर तुमचं खाते काही काळासाठी निष्क्रिय (inoperative) होऊ शकतं.
नॉमिनी म्हणजे खातेदाराच्या मृत्यूनंतर त्याच्या खात्याचा किंवा गुंतवणुकीचा हक्क मिळणारी व्यक्ती. नॉमिनी जोडल्याने तुमच्या कुटुंबाला भविष्यातील अडचणी टाळता येतात.
ही प्रक्रिया आता अगदी सोपी करण्यात आली आहे. तुम्ही घरबसल्या नेट बँकिंग किंवा तुमच्या स्टॉक ब्रोकर्सच्या अॅपद्वारे ई-नॉमिनेशन करू शकता. यासाठी फक्त नॉमिनीचं नाव आणि तुमचं त्याच्याशी असलेलं नातं नमूद करावं लागतं.
जर तुम्ही नॉमिनी जोडला नाही, तर भविष्यात खात्याशी संबंधित व्यवहार करताना अडचणी येऊ शकतात.
2. KYC अपडेट आणि बँक खाते सक्रिय ठेवणे
अनेक बँकांनी, जसे की Punjab National Bank, ग्राहकांना KYC अपडेट करण्याचे आवाहन केले आहे. मागील दोन वर्षांत ज्या खात्यांमध्ये कोणताही व्यवहार झालेला नाही, अशा खात्यांना ‘इनऑपरेटिव्ह’ घोषित करण्यात आले आहे.
अशा खात्यांना पुन्हा सक्रिय ठेवण्यासाठी KYC अपडेट करणं आवश्यक आहे. तुम्ही तुमच्या जवळच्या बँक शाखेत जाऊन आधार कार्ड, पॅन कार्ड आणि नवीन फोटोसह KYC अपडेट करू शकता. काही बँकांनी व्हिडिओ KYCची सुविधा देखील उपलब्ध करून दिली आहे.
जर KYC वेळेत अपडेट केले नाही, तर बँक खाते फ्रीझ होऊ शकतं आणि तुम्हाला पैसे काढणे किंवा ट्रान्सफर करण्यास अडचण येऊ शकते.
3. कर बचत आणि PAN-Aadhaar लिंकिंग
31 मार्च ही कर बचतीसाठीही महत्त्वाची अंतिम मुदत आहे. जर तुम्ही PPF, ELSS किंवा लाईफ इन्शुरन्समध्ये गुंतवणूक केली, तर तुम्हाला आयकर कायद्यानुसार ₹1.5 लाखांपर्यंतची सूट मिळू शकते.
त्याचबरोबर, जर तुमचं PAN कार्ड आणि Aadhaar कार्ड अद्याप लिंक केलेलं नसेल, तर ते त्वरित पूर्ण करणं आवश्यक आहे. अन्यथा तुमचं PAN निष्क्रिय (inoperative) होऊ शकतं.
PAN-Aadhaar लिंकिंग न केल्यास तुम्हाला आयकर रिटर्न (ITR) भरताना अडचणी येतील आणि व्यवहारांवरही परिणाम होऊ शकतो. यासाठी ₹1000 दंड भरावा लागू शकतो.
अंतिम मुदत चुकवल्यास काय होऊ शकतं?
जर तुम्ही 31 मार्च 2026 पर्यंत वरील कामे पूर्ण केली नाहीत, तर अनेक अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
- तुमचं डिमॅट खाते फ्रीझ होऊ शकतं आणि शेअर्स विक्री करता येणार नाही
- बँक खात्यातून पैसे काढणे किंवा ट्रान्सफर करण्यावर मर्यादा येऊ शकते
- काही व्यवहारांवर 20% पेक्षा जास्त TDS लागू होऊ शकतो
या सर्व गोष्टी लक्षात घेता, वेळेत आवश्यक अपडेट पूर्ण करणं अत्यंत गरजेचं आहे.
तज्ज्ञांचा सल्ला
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, शेवटच्या क्षणी धावपळ टाळण्यासाठी ही कामे लवकरात लवकर पूर्ण करावीत. डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा वापर करून नॉमिनी अपडेट आणि KYC प्रक्रिया पूर्ण करणं सर्वात सोपं आणि जलद ठरतं.
तसेच, कर बचतीसाठी योग्य गुंतवणूक योजना निवडणे आणि भविष्यातील आर्थिक सुरक्षिततेसाठी योग्य नियोजन करणं आवश्यक आहे.
31 मार्च ही केवळ आर्थिक वर्षाची समाप्ती नसून अनेक महत्त्वाच्या आर्थिक निर्णयांची अंतिम मुदत आहे. बँक, डिमॅट आणि करसंबंधित अपडेट वेळेत पूर्ण केल्यास भविष्यातील अडचणी टाळता येतात. त्यामुळे प्रत्येक खातेदाराने ही डेडलाइन गांभीर्याने घेऊन आवश्यक ती पावले उचलावीत.
