मुंबईत महापौरराजाची पुनरागमन कथा: रितू तावडे यांनी पदभार स्वीकारला, नव्या नियमाने प्रक्रियेला नवा वळण

मुंबई महापालिकेला अखेर चार वर्षांनंतर महापौर मिळाला आहे. भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) रितू तावडे यांनी महापौरपदाची सूत्रे स्वीकारली, तर शिवसेनेच्या संजय घाडी यांनी उपमहापौरपद हाती घेतले. यामुळे प्रशासक राज संपुष्टात आला असून मुंबईत पुन्हा महापौरराज सुरू झाले आहे. विरोधात कोणताही उमेदवार न येताच रितू तावडे आणि संजय घाडी यांची बिनविरोध निवड झाली.

भाजपने मुंबई महापालिकेत सर्वाधिक जागा जिंकल्या होत्या, तर महायुतीने महापौरपदासाठी बहुमत मिळवले होते. त्यामुळे भाजपकडून रितू तावडे यांचा उमेदवार निवडणे सुलभ झाले. त्यानंतर शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) ने उपमहापौरपदासाठी संजय घाडी यांची नावे जाहीर केली. मात्र उद्धव ठाकरे यांच्या गटाने महापौरपदाच्या निवडणुकीत उमेदवार न पाठवता संपूर्ण विरोध टाळला, ज्यामुळे निवड बिनविरोध झाली.

आज त्यांनी पालिका आयुक्त भूषण गगराणी यांच्या हस्ते औपचारिकपणे पदभार स्वीकारला. मुंबई महापालिकेच्या इतिहासात रितू तावडे या भाजपच्या दुसऱ्या महापौर ठरल्या असून त्या पहिल्या महिला महापौर म्हणूनही इतिहासात नोंद होणार आहेत. रितू तावडे घाटकोपरच्या नगरसेविका आहेत आणि यापूर्वी त्यांनी महापालिकेत नगरसेविका व शिक्षण समितीच्या अध्यक्षा म्हणून कार्य केले आहे.

ठाकरेंची सत्ता गेली; महापौर निवडणुकीत राजकीय फेरबदल

मुंबई महापालिकेत उद्धव ठाकरे गटाची सत्ता अडीच दशकांहून अधिक काळ कायम होती. 24 वर्षांहून अधिक काळ त्यांनी महापालिकेत निर्विवाद सत्ता राखली होती. या काळात ठाकरे गटाने अनेक महत्त्वाची कामे केली असली तरी, या निवडणुकीत भाजप आणि महायुतीकडून सत्ता हस्तांतरित झाली. यामुळे मुंबई महापालिकेतील राजकीय समीकरणात मोठा बदल दिसून आला.

नव्या नियमानुसार महापौर निवड प्रक्रिया

या निवडणुकीत नव्या नियमांचा पहिला वापर झाला. यापूर्वी महापौर निवडीसाठी पिठासीन अधिकारी हा ‘ज्येष्ठ सदस्य’ किंवा ‘मावळते महापौर’ असायचा. मात्र, नवीन अधिसूचनेनुसार महापौर निवडीसाठी पिठासीन अधिकारी प्रधान सचिव दर्जाच्या अधिकाऱ्याला देण्यात आला आहे. यावेळी आयुक्त भूषण गगराणी, जे प्रधान सचिव दर्जाचे अधिकारी आहेत, हे निवडीसाठी पिठासीन झाले.

मागील तीन वर्षांपासून महापालिका सभागृहाचा कार्यकाळ संपल्याने ‘मावळते महापौर’ संकल्पना लागू होत नव्हती. त्यामुळे जुन्या नियमाऐवजी अधिकाऱ्यांना थेट अधिकार देऊन प्रक्रियेत बदल केला गेला. हा बदल संभाव्य तिढा टाळण्यासाठी आणि सत्ताधारी–विरोधक संघर्ष कमी करण्यासाठी करण्यात आला असल्याची चर्चा आहे.

महापौर आणि उपमहापौर निवडीदरम्यान घडलेले दृश्य

महापौर आणि उपमहापौर निवडणुकीच्या दिवशी बीएमसी हेडक्वार्टरबाहेर प्रचंड सुरक्षा आणि पोलीस बंदोबस्त तैनात होता. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी मनपात दाखल केले आणि भाजपकडून ‘देवाभाऊ’ अशा घोषणांची लय सुरू झाली. मात्र ठाकरे गटाचे नगरसेवक विरोधात ‘चोर है, चोर है’ अशा घोषणांमुळे सभागृहात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले. काही वेळाने वातावरण शांत झाले, पण भाजपकडून पुन्हा मोदींच्या नावावर घोषणांमुळे विरोधक पुन्हा आक्रमक झाले.

रितू तावडे: भाजपच्या दुसऱ्या महापौर

महापौर निवडीसाठी नियमबदलाचे महत्त्व

नव्या अधिसूचनेनुसार पिठासीन अधिकारी हा वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी असेल. यामुळे सत्ताधारी पक्षाला विरोधकांशी संभाव्य संघर्ष टाळता येईल. जर पिठासीन अधिकारी विरोधकाचा असता, तर निवडीदरम्यान अडचणी येऊ शकत होत्या. यामुळे सरकारने प्रक्रिया अधिक सुरक्षित, पारदर्शक आणि शिस्तबद्ध करण्यासाठी नियम बदलला आहे.

राजकीय वाद आणि निवडणूक प्रक्रियेतील बदल

भाजपकडून रितू तावडे यांची निवड निश्चित झाली असली तरी, निवडणूक प्रक्रियेत नियमबदलाने विरोधकांना काही प्रमाणात आश्वस्त केले. महापौर निवडीच्या आधी जुन्या नियमांनुसार ज्येष्ठ नगरसेवक श्रद्धा जाधव पिठासीन अधिकारी असते, परंतु नवीन नियमामुळे हा अधिकार आयुक्ताकडे गेला. यामुळे निवडीदरम्यान सत्ताधारी आणि विरोधकांमध्ये संघर्ष टाळला गेला.

मुंबई महापालिकेतील महापौरराजाच्या पुनरागमनाने राजकीय वातावरणात मोठा बदल घडवला आहे. रितू तावडे या भाजपच्या दुसऱ्या महापौर आणि पहिल्या महिला महापौर ठरल्याने इतिहासात नवा अध्याय सुरू झाला आहे. नव्या नियमांनुसार पारदर्शक आणि सुरक्षित प्रक्रियेत महापौर निवड झाली असून, सत्ताधारी आणि विरोधकांमधील तणाव टाळण्यात आला आहे. आता मुंबईत महापौरराज पुन्हा सुरु झाले असून शहराच्या विकासासाठी महापालिकेचे कामकाज नियमित मार्गावर येईल, अशी अपेक्षा आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-courtache-counsel-in-sanjay-kapoor-warsaw-case/