महाराष्ट्रातील अनोखी Goat Bank: ग्रामीण महिलांना शेळ्या कर्जावर; ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवी दिशा
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात महिलांसाठी एका अनोख्या आणि अभिनव उपक्रमाची सुरुवात झाली आहे. पैशाऐवजी शेळ्यांवर आधारित Goat Bank या बँकेने अनेकांचे लक्ष वेधले आहे. पारंपरिक बँकांपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने कार्य करणारी ही बँक ग्रामीण महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवण्यासाठी काम करत आहे. ह्या बँकेचा मुख्य उद्देश म्हणजे महिलांना साधे, प्रभावी आणि नफा देणारे कर्ज उपलब्ध करून देणे – ज्यात पैशांचा व्यवहार नाही तर शेळ्यांचा व्यवहार होतो.
Goat Bank म्हणजे काय?
Goat Bank ही एक बँक नाही जिथे पैसे ठेवले जातात किंवा कर्ज दिले जाते. या बँकेतून महिलांना कर्जावर शेळी किंवा बकरी दिल्या जातात. महिलांनी या बँकेकडून दिलेली शेळी काही काळ सांभाळावी लागते आणि शेळीने पिल्लं जन्म दिल्यावर ती पिल्लं बँकेला परत द्यावी लागतात. ही प्रणाली ग्रामीण महिलांना पशुपालनात प्रशिक्षित करते आणि आर्थिकदृष्ट्या त्यांना स्वावलंबी बनवते.
जळगाव जिल्ह्यातील चाळीसगाव तालुक्यात ही बँक कार्यरत आहे. हजारो ग्रामीण महिलांना या बँकेने मदत केली आहे, विशेषतः ज्या महिलांना पारंपरिक बँकांकडून कर्ज मिळत नाही. Goat Bank या नावाने ओळखली जाणारी ही प्रणाली महिलांना उत्पन्नाच्या स्त्रोतांवर अवलंबून राहण्याची संधी देते.
Related News
AIMIM BMC Election 2026: ओवैसींच्या स्पष्ट धोरणामुळे नगरसेवक पक्षाच्या निर्णयावरच राहणार
1 मोठा निर्णय! Hinduच्या जमिनी मुस्लिमांना विक्रीसाठी परवानगीला जिल्हाधिकाऱ्यांची अटी अनिवार्य
2026 Manora नाईक नगरमध्ये बिबट्याचे दर्शन; नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण
India ची तेल सुरक्षा सुधारण्यासाठी इक्वेडोरकडून 20 लाख बॅरल तेलाची क्रांतिकारी खरेदी
Ladki बहीण योजनेत लाभार्थींना मिळणार डिसेंबर–जानेवारीचा हफ्ता, 3,000 रुपये जमा होणार?
2026 Nitesh राणे म्हणतात, “उद्धव ठाकरे काळात खोट्या गुन्ह्यांतून विरोधकांवर दडपशाही”
ठाकरे बंधूंचा 1 दावा: Mumbai महाराष्ट्रापासून वेगळं करण्याचा कट सुरु
Pimpri-चिंचवड महापालिकेत सत्तेसंघर्ष: महेश लांडगे यांनी अजित पवारांना दिला 1 कडक इशारा
सिंदखेडराजा: मुख्यमंत्री Baliraja शेत/पाणंद रस्ते योजनेसाठी प्रशासनाची 1 महत्त्वपूर्ण बैठक
2026 Deulgav माळीत भव्य कुस्ती आमदंगल लाख रुपयांची बक्षिसे आणि शौर्याचे जल्लोष
रायगडावर आजही न्याय होतो; Ajay पूरकरने दिले थेट 1 आव्हान
क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले जयंती उत्साहात साजरी – तिक्ष्णगत मल्टीपर्पज वेल्फेअर सोसायटी व एल.एन.पी. कॉन्व्हेंटचे संयुक्त आयोजन
बँक कोण चालवते?
ही Goat Bank पुण्यातील सेवा सहयोग फाऊंडेशन चालवते. फाऊंडेशनचा उद्देश गरीब, विधवा, एकट्या, किंवा जमीन नसलेल्या महिलांना आर्थिक सहाय्य प्रदान करणे हा आहे. ही बँक महिलांना फक्त शेळ्या उपलब्ध करून देत नाही, तर त्यांना पशुपालनाचे प्रशिक्षण देखील देते, जेणेकरून त्या आपल्या शेळ्यांचा योग्य प्रकारे उपयोग करू शकतील.
सध्या ही बँक राज्यातील 300 हून अधिक महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सशक्त बनवण्याचे काम करत आहे. या महिलांनी शेळी पालनातून आपले उत्पन्न वाढवले आहे आणि त्यांच्या कुटुंबाचा आर्थिक आधार मजबूत केला आहे.
महिलांना दिले जाणारे प्रशिक्षण
सेवा सहयोग फाऊंडेशन महिलांना फक्त शेळी कर्जावर देत नाही, तर पशुपालन, शेळी पालन, आहार व्यवस्थापन, आणि आरोग्य काळजी याबद्दल सविस्तर प्रशिक्षण देते. प्रशिक्षणानंतर, प्रत्येक प्रशिक्षार्थीला गर्भधारणा केलेली शेळी किंवा बकरी दिली जाते.
यामध्ये एक महत्त्वाची अट आहे – जेव्हा शेळी पिल्लू देते, तेव्हा त्या पिल्लाला बँकेला परत द्यावे लागते. उर्वरित पिल्लांचा उपयोग महिला आपल्या व्यवसायासाठी करू शकतात – दूध विक्री, पिल्ले विकणे किंवा पालनपोषण करणे.
शेळी पालनातून आर्थिक फायदा
एक साधी बकरी किंवा शेळी साधारण वर्षभरात 3 ते 4 पिल्लं जन्माला घालते. या पद्धतीने महिलांना वार्षिक 30,000 रुपयांपर्यंत कमाई होऊ शकते. ग्रामीण भागात रोजगाराच्या संधी कमी असतात, आणि ही योजना महिलांना उत्पन्नाची स्थिर आणि दीर्घकालीन संधी देते.
महिला स्वावलंबी बनतात आणि घरच्या अर्थव्यवस्थेत महत्त्वपूर्ण योगदान देऊ शकतात. याशिवाय, या उपक्रमातून महिला सशक्तीकरण साध्य होते, कारण महिलांना आर्थिक निर्णय घेण्याची संधी मिळते.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला नवा पर्याय
ग्रामीण भागातील महिलांसाठी Goat Bank केवळ एक आर्थिक संस्था नाही, तर सामाजिक बदलाची सूत्रधार ठरली आहे. महिलांना शेळी पालनाचे प्रशिक्षण दिल्याने त्यांनी स्थायी व्यवसाय तयार केला आहे, ज्यामुळे त्यांची उत्पन्न स्त्रोत मजबूत झाली आहेत.
तसेच, या बँकेमुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळाली आहे. महिलांनी मिळवलेले उत्पन्न स्थानिक बाजारात विकले जाते, ज्यामुळे स्थानिक व्यवसाय देखील वाढतो.
कर्ज प्रक्रिया कशी आहे?
Goat Bank मधील कर्ज प्रक्रिया पारंपरिक बँकांपेक्षा वेगळी आहे. येथे पैशाचा व्यवहार होत नाही. महिलांना कर्जावर शेळी किंवा बकरी दिली जाते.
महिला प्रशिक्षण घेतात.
शेळी किंवा बकरी मिळते.
शेळीने पिल्लं दिल्यावर बँकेला एक पिल्लं परत करावे लागते.
उर्वरित पिल्ल्यांचा वापर महिलांनी व्यवसायासाठी करावा.
ही प्रणाली सोपी, प्रभावी आणि ग्रामीण महिलांसाठी आदर्श ठरते.
देशभरातील चर्चेत
Goat Bank सध्या राज्यातच नाही, तर देशभरात चर्चेत आहे. महिला सशक्तीकरण, रोजगार निर्मिती आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या सुधारणा या सर्व बाबींमध्ये ही बँक आदर्श ठरली आहे.
सेवा सहयोग फाऊंडेशनने या उपक्रमातून महिलांना केवळ आर्थिकच नाही, तर शिक्षण, प्रशिक्षण, आणि सामाजिक सशक्तीकरण देखील प्रदान केले आहे.
शेळी पालनाचे आरोग्य व पोषण फायदे
शेळी पालनातून मिळणारा दूध व्यवसाय देखील महत्त्वाचा आहे. शेळीचे दूध पोषणतत्त्वांनी समृद्ध असते – कॅल्शियम, प्रोटीन, जीवनसत्त्वे यांचा समावेश असतो. यामुळे महिलांचा व्यवसाय फक्त आर्थिकच नव्हे, तर संपूर्ण कुटुंबाच्या पोषणासाठीही उपयोगी ठरतो.
सामाजिक बदलाचे उदाहरण
Goat Bank चे मॉडेल ग्रामीण भागातील अनेक महिलांसाठी प्रेरणादायक ठरले आहे. या बँकेमुळे:
महिलांना आर्थिक स्वातंत्र्य मिळाले आहे.
महिलांनी शेळी पालनातून स्थिर उत्पन्न मिळवले आहे.
घरच्या खर्चातून शिक्षण, आरोग्य आणि व्यवसाय वाढीस मदत झाली आहे.
Goat Bank ही महाराष्ट्रातील ग्रामीण महिलांसाठी एक अभिनव, सशक्तीकरण करणारी, आणि आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवणारी बँक ठरली आहे. पारंपरिक बँकांपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने काम करणारी ही बँक शेळींचा व्यवहार, प्रशिक्षण, आर्थिक लाभ आणि सामाजिक बदल या सर्व गोष्टी एकत्र करते.
या मॉडेलमुळे महिलांचा व्यवसाय वाढला आहे, ग्रामीण अर्थव्यवस्था सशक्त झाली आहे, आणि देशभरात या उपक्रमाची चर्चा सुरू आहे. भविष्यकाळात ही पद्धत महिला सशक्तीकरणासाठी आणि ग्रामीण भागातील आर्थिक स्थैर्यासाठी आदर्श ठरू शकते.
read also:https://ajinkyabharat.com/russia-warns-britain-and-germany-of-possibility/
