दारूसोबत नेहमी तिखट चकणाच का? गोड पदार्थ टाळण्यामागचे विज्ञान काय सांगते?

दारूसोबत मद्यपान करताना चकणासाठी बहुतेक वेळा तिखट, खारे किंवा मसालेदार पदार्थच का निवडले जातात, हा प्रश्न अनेकांच्या मनात कधी ना कधी आला असेल. बार, रेस्टॉरंट किंवा घरगुती पार्टी—जिकडे पाहावे तिकडे शेंगदाणे, चिप्स, फरसाण, तळलेले पदार्थ, मसालेदार स्नॅक्स असे पर्याय दिसतात. मात्र गोड पदार्थ, मिठाई किंवा डेझर्ट प्रकार क्वचितच दिसतात. यामागे केवळ सवय नाही, तर चव, शरीरक्रिया आणि मानसशास्त्र यांचा देखील संबंध असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

दारूची चव आणि जीभेची प्रतिक्रिया

अल्कोहोलची चव ही नैसर्गिकरित्या कडू, आंबट किंवा किंचित गोडसर असते. अनेकांना सुरुवातीला ती रुचकर वाटत नाही. अशा वेळी तिखट किंवा खारट पदार्थ जीभेवरील टेस्ट बड्स (चव घेणाऱ्या पेशी) सक्रिय करतात. मसालेदार किंवा खारे पदार्थ लाळेचे स्रवण वाढवतात, त्यामुळे दारूची तीव्र चव कमी जाणवते. परिणामी मद्यपान करणाऱ्याला पेय सहज पचते आणि घोट घेणे सोपे वाटते.

मीठ आणि अल्कोहोलचा संबंध

खारट पदार्थ शरीरात सोडियमचे प्रमाण वाढवतात. अल्कोहोलमुळे शरीरात पाण्याची कमतरता निर्माण होते (डिहायड्रेशन). अशा वेळी खारट स्नॅक्स खाल्ल्याने तहान वाढते आणि व्यक्ती अधिक द्रवपदार्थ—म्हणजेच दारू किंवा पाणी—पिते. त्यामुळे बारमध्ये खारे शेंगदाणे, चिप्स किंवा नमकीन ठेवले जातात. ही सवय चव आणि व्यवसाय या दोन्ही कारणांशी जोडलेली असल्याचे मानले जाते.

तिखटपणा आणि चवीचे संतुलन

तिखट किंवा मसालेदार पदार्थ अल्कोहोलच्या कडवटपणाला संतुलित करतात. उदाहरणार्थ, मसालेदार चिकन, तिखट फरसाण किंवा भाजलेले शेंगदाणे हे पेयाच्या चवीला पूरक ठरतात. तिखटपणामुळे जीभेवर जळजळ होते, पण त्याच वेळी दारूची चव कमी तीव्र वाटते. त्यामुळे मद्यपान अधिक “सहज” होते, अशी अनेकांची धारणा असते.

गोड पदार्थ का टाळले जातात?

गोड पदार्थांचा आणि अल्कोहोलचा एकत्रित अनुभव अनेकांना जड वाटतो. साखरेमुळे रक्तातील साखरेची पातळी झपाट्याने वाढते आणि नंतर कमी होते. अल्कोहोलही यकृतावर परिणाम करून साखरेच्या चयापचयात बदल घडवते. त्यामुळे गोड पदार्थांसोबत दारू घेतल्यास काहींना मळमळ, उलटी किंवा अस्वस्थता जाणवू शकते.

तसेच अनेक पारंपरिक मिठाया दूध, साखर आणि तुपावर आधारित असतात. दूधजन्य पदार्थ आणि जास्त साखर हे अल्कोहोलसोबत घेतल्यास काही व्यक्तींना पचनास त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे अनुभवातून लोक गोड पदार्थ टाळण्याची सवय लावतात.

“नशा उतरवण्यासाठी गोड” ही धारणा

काही ठिकाणी अशी धारणा आहे की, एखाद्याला जास्त नशा झाली असल्यास त्याला गोड पदार्थ दिल्यास नशा कमी होते. प्रत्यक्षात, साखर थेट नशा उतरवत नाही; मात्र गोड पदार्थामुळे ऊर्जा मिळते आणि थकवा कमी जाणवू शकतो. उलटी झाल्यास काही प्रमाणात अल्कोहोल बाहेर पडते, त्यामुळे नशा कमी झाल्याची भावना निर्माण होते. तथापि, हे सर्व वैयक्तिक शारीरिक प्रतिक्रियांवर अवलंबून असते.

मानसशास्त्रीय घटक

आरोग्यदृष्ट्या काय योग्य?

डिस्क्लेमर: वरील माहिती सामान्य ज्ञान आणि उपलब्ध स्त्रोतांवर आधारित आहे. मद्यपान आरोग्यास हानिकारक ठरू शकते. कोणतीही शंका असल्यास डॉक्टर किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-add-natural-glow-to-your-skin-with-diet-or-superfoods/