Israel–Iran युद्ध : इराणकडे आहे ‘ब्रह्मास्त्र’ समजले जाणारे शस्त्र? जगभरात खळबळ
मध्य पूर्वेत पुन्हा युद्धाचा भडका – जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा धोका
Israel आणि Iran यांच्यातील तणावाने पुन्हा एकदा जगाचे लक्ष मध्य पूर्वेकडे वेधले आहे. अलीकडील हवाई हल्ले आणि प्रत्युत्तरात्मक कारवाईमुळे या भागात युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण झाली असून जागतिक बाजारपेठांमध्ये अस्थिरता वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः ऊर्जा क्षेत्रावर या संघर्षाचे गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून वर्तवली जात आहे.
United States आणि इस्राईलच्या संयुक्त कारवाईनंतर Iran ने देखील प्रत्युत्तर देण्याची तयारी सुरू केल्याचे सांगितले जात आहे. या संघर्षामुळे तेल पुरवठा साखळीवर थेट परिणाम होऊ शकतो. मध्य पूर्व हा जगातील सर्वात मोठा तेल उत्पादक प्रदेश असल्यामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
Iran चे “ब्रह्मास्त्र” मानले जाणारे लष्करी सामर्थ्य काय?
Iran कडे असलेली क्षेपणास्त्र प्रणाली आणि संरक्षण तंत्रज्ञान यामुळे हा देश प्रादेशिक शक्ती म्हणून ओळखला जातो. इराणने दीर्घ पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्र विकासावर मोठी गुंतवणूक केली आहे. काही तज्ज्ञांच्या मते, Iran ची क्षेपणास्त्र क्षमता हा या संघर्षातील सर्वात मोठा घटक ठरू शकतो.
इराणच्या संरक्षण रणनीतीमध्ये भूमिगत क्षेपणास्त्र तळ, ड्रोन तंत्रज्ञान आणि सागरी हल्ला क्षमता यांचा समावेश असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे इस्राईलसह अमेरिकेच्या लष्करी हालचालींवरही दबाव निर्माण होऊ शकतो.
ऊर्जा पुरवठ्यावर होणार सर्वात मोठा परिणाम
या युद्धामुळे सर्वात मोठा धोका तेल पुरवठा साखळीला आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढण्याची शक्यता आहे.
इराण हा जागतिक ऊर्जा व्यापारातील महत्त्वाचा देश आहे. विशेषतः India आणि China या देशांना इराणकडून स्वस्त दरात इंधन मिळत असल्याने या देशांच्या ऊर्जा धोरणावर परिणाम होऊ शकतो.
भारताला इराणकडून रुपयामध्ये तेल व्यवहार करण्याची सुविधा होती. त्यामुळे भारताच्या परकीय चलन खर्चावर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होत होती. परंतु युद्ध वाढल्यास ही व्यवस्था विस्कळीत होण्याची शक्यता आहे.
युरोपच्या अर्थव्यवस्थेलाही मोठा फटका बसण्याची शक्यता
Europe मधील अनेक देश ऊर्जा आयातीवर अवलंबून आहेत. रशिया-युक्रेन युद्धामुळे आधीच ऊर्जा संकट निर्माण झाले असताना मध्य पूर्वेतील संघर्षाने परिस्थिती अधिक गंभीर होऊ शकते.
युरोपियन उद्योग क्षेत्र, वाहतूक व्यवस्था आणि वीज निर्मितीवर याचा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. नैसर्गिक वायू आणि पेट्रोलियम उत्पादनांच्या किमती वाढल्यास महागाई पुन्हा उसळी घेऊ शकते.
भारतावर काय परिणाम होऊ शकतो?
India हा ऊर्जा आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असलेला देश आहे. भारताच्या एकूण तेल गरजेपैकी मोठा हिस्सा आयातीतून पूर्ण केला जातो.
युद्धामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्यास खालील परिणाम होऊ शकतात
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढू शकतात
वाहतूक खर्च वाढेल
अन्नधान्य आणि जीवनावश्यक वस्तू महाग होऊ शकतात
महागाई दर वाढण्याची शक्यता
औद्योगिक उत्पादन खर्च वाढू शकतो
भारत सरकारला ऊर्जा सुरक्षेसाठी पर्यायी पुरवठा व्यवस्था तयार करावी लागू शकते, असे अर्थतज्ज्ञांचे मत आहे.
चीनवरही दबाव वाढणार
China हा जगातील सर्वात मोठा ऊर्जा आयातदार देशांपैकी एक आहे. चीनची औद्योगिक अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर पेट्रोलियम पुरवठ्यावर अवलंबून आहे.
मध्य पूर्वेतील अस्थिरतेमुळे चीनच्या निर्यात उद्योगावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. उत्पादन खर्च वाढल्यास जागतिक बाजारपेठेत वस्तूंच्या किमती बदलू शकतात.
वाहतूक आणि दैनंदिन जीवनावर परिणाम
तेलाच्या किमती वाढल्यास थेट परिणाम वाहतूक क्षेत्रावर होईल. ट्रान्सपोर्ट व्यवसाय, लॉजिस्टिक कंपन्या आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था यांच्यावर आर्थिक दबाव वाढू शकतो.
सामान्य नागरिकांच्या दैनंदिन जीवनावर देखील परिणाम होण्याची शक्यता आहे. भाजीपाला, धान्य आणि इतर वस्तूंच्या किमती वाढू शकतात.
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नवीन समीकरणे?
या संघर्षामुळे जागतिक राजकारणात नवे समीकरण तयार होण्याची शक्यता आहे. North Atlantic Treaty Organization आणि इतर पाश्चिमात्य देश इराणविरोधी भूमिका घेऊ शकतात.
तर दुसरीकडे काही देश मध्यस्थीची भूमिका बजावण्याचा प्रयत्न करू शकतात. युद्ध लांबल्यास आंतरराष्ट्रीय व्यापार प्रणालीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
तज्ज्ञांचा अंदाज – पुढे काय होऊ शकते?
सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते हा संघर्ष दीर्घकाळ चालण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. जर परिस्थिती अधिक बिघडली तर
ऊर्जा बाजारात प्रचंड अस्थिरता
आंतरराष्ट्रीय राजकीय तणाव वाढ
लष्करी कारवाया तीव्र होण्याची शक्यता
समुद्री व्यापार मार्गांवर धोका
Israel आणि Iran यांच्यातील युद्ध केवळ प्रादेशिक नसून जागतिक परिणाम करणारे ठरण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. ऊर्जा बाजार, आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि सामान्य जनजीवनावर या संघर्षाचे दूरगामी परिणाम दिसू शकतात. त्यामुळे जगभरातील देशांनी परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
read also:https://ajinkyabharat.com/bhaagi-re-bhaagi-brijbala-hits-holi-playlist-today/
