Iran-US War Situation : ओळखपत्रांचे पुरावे तयार ठेवा; इराणमधील भारतीय दूतावासाची तातडीची सूचना
तणाव टोकाला; भारतीय नागरिकांना देश सोडण्याचं आवाहन अमेरिकेची सैन्यतैनाती वाढली, डोनाल्ड ट्रम्प यांचा कठोर इशारा
मध्य-पूर्वेत तणावाचा भडका उडण्याची चिन्हे दिसू लागली असताना Iran आणि United States यांच्यातील संघर्ष निर्णायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. अणवस्त्र आणि बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रमावरून सुरू असलेली चर्चा निष्फळ ठरत असल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. या पार्श्वभूमीवर Embassy of India, Tehran यांनी इराणमध्ये वास्तव्यास असलेल्या भारतीय नागरिकांसाठी महत्त्वाची आणि तातडीची सूचना जारी केली आहे.
दूतावासाने स्पष्टपणे आवाहन केले आहे की, सर्व भारतीय नागरिकांनी आपली ओळखपत्रे, पासपोर्ट, व्हिसा आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे तत्परतेने तयार ठेवावीत. परिस्थिती आणखी चिघळण्यापूर्वी उपलब्ध व्यावसायिक विमानसेवा किंवा इतर मार्गांचा वापर करून इराण सोडण्याचा विचार करावा, असेही सल्ल्यात नमूद करण्यात आले आहे.
तणावाची पार्श्वभूमी काय?
गेल्या काही दिवसांपासून इराणच्या अणुकार्यक्रमावरून अमेरिका आणि इराण यांच्यात उच्चस्तरीय चर्चा सुरू होती. इराणकडून चर्चेला “सकारात्मक” संबोधण्यात आले असले, तरी ठोस तोडगा निघाल्याचे संकेत नाहीत. उलटपक्षी, अमेरिकेने मध्य-पूर्वेत मोठ्या प्रमाणावर सैन्यतैनाती वाढवली आहे. दोन शक्तिशाली विमानवाहू युद्धनौका इराणजवळील समुद्री भागात तैनात करण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे युद्धसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी इराणला १० ते १५ दिवसांची मुदत देत अणुकार्यक्रमावर तडजोड करण्याचा इशारा दिला आहे. “निर्णय घेतला नाही, तर गंभीर परिणामांना सामोरे जावे लागेल,” असा कठोर संदेश त्यांनी दिला आहे. या विधानानंतर जागतिक बाजारपेठा आणि कूटनीतिक वर्तुळात खळबळ उडाली आहे.
भारतीय दूतावासाची एडवायजरी
तेहरानमधील भारतीय दूतावासाने २३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या सल्ल्याचा पुनरुच्चार करत सर्व भारतीय नागरिकांना सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे. विशेषतः विद्यार्थी, व्यापारी, तीर्थयात्री आणि पर्यटक यांनी तातडीने परिस्थितीचा आढावा घ्यावा, असे सांगण्यात आले आहे.
एडवायजरीमध्ये नमूद केलेल्या प्रमुख सूचना पुढीलप्रमाणे:
ओळखपत्रे आणि प्रवास कागदपत्रे तयार ठेवा
दूतावासाच्या संपर्कात सतत रहा
स्थानिक आंदोलनं, मोर्चे किंवा संवेदनशील भाग टाळा
उपलब्ध कमर्शियल फ्लाइट्सचा वापर करून देश सोडण्याचा विचार करा
अधिकृत वेबसाइटवर नोंदणी (रजिस्ट्रेशन) करा
इराणमध्ये इंटरनेट सेवा खंडित झाल्यास किंवा नोंदणी करता न आल्यास भारतातील कुटुंबीयांनी संबंधित माहिती भरून प्रक्रिया पूर्ण करावी, असेही दूतावासाने स्पष्ट केले आहे.
आपत्कालीन संपर्क व्यवस्था
दूतावासाने भारतीय नागरिकांसाठी आपत्कालीन हेल्पलाइन क्रमांक जाहीर केले आहेत. मोबाइल क्रमांक आणि ई-मेल आयडी उपलब्ध करून देण्यात आले असून, कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत तत्काळ संपर्क साधण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
याशिवाय Tehran आणि इतर प्रमुख शहरांमध्ये राहणाऱ्या भारतीयांनी स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असेही नमूद करण्यात आले आहे.
युद्धाचा धोका किती गंभीर?
मध्य-पूर्वेत अमेरिका आणि Iran यांच्यातील संघर्ष नवा नाही. मात्र सध्याची परिस्थिती अधिक तणावपूर्ण आहे. अमेरिकेने सैन्यतैनाती वाढवली असून समुद्रात युद्धनौका सज्ज अवस्थेत असल्याचे वृत्त आहे. इराणकडूनही प्रतिउत्तरात्मक तयारी सुरू असल्याचे संकेत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, जर चर्चेत तोडगा निघाला नाही, तर मर्यादित लष्करी कारवाईपासून व्यापक संघर्षापर्यंत परिस्थिती जाऊ शकते. अशा वेळी इराणमध्ये राहणाऱ्या परदेशी नागरिकांसाठी धोका वाढू शकतो. म्हणूनच अनेक देशांनी आपल्या नागरिकांना इराण सोडण्याचा सल्ला दिला आहे.
भारतीय नागरिकांची संख्या आणि चिंता
Iran मध्ये शिक्षण, व्यवसाय आणि धार्मिक कारणांसाठी मोठ्या प्रमाणावर भारतीय नागरिक वास्तव्यास आहेत. विशेषतः वैद्यकीय शिक्षण घेणारे विद्यार्थी आणि धार्मिक तीर्थयात्री यांची संख्या लक्षणीय आहे. सध्याच्या तणावामुळे त्यांच्या कुटुंबीयांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
काही विद्यार्थ्यांनी स्थानिक परिस्थिती तणावपूर्ण असल्याचे सांगितले आहे. बाजारपेठांमध्ये हालचालींवर परिणाम होत असून, काही भागांत सुरक्षादलांची उपस्थिती वाढवण्यात आली आहे.
भारत सरकारची भूमिका
भारत सरकार परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाकडून सातत्याने आढावा घेतला जात आहे. आवश्यक असल्यास विशेष विमानसेवा किंवा बचाव मोहीम राबवण्याची तयारी असल्याचे सूत्रांकडून समजते. मात्र सध्या तरी व्यावसायिक उड्डाणे उपलब्ध असताना नागरिकांनी स्वखर्चाने देश सोडण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे.
जागतिक परिणामांची शक्यता
Iran-अमेरिका संघर्ष वाढल्यास त्याचे परिणाम जागतिक पातळीवर उमटू शकतात. विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किंमती, जागतिक शेअर बाजार आणि मध्य-पूर्वेतील स्थैर्य यावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. भारतासारख्या तेलआयातदार देशावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो.
पुढील काही दिवस निर्णायक
अमेरिकेने दिलेली मुदत संपण्यापूर्वी कूटनीतिक स्तरावर काही तोडगा निघतो का, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. युद्ध टाळण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय समुदायाने मध्यस्थी करण्याचे प्रयत्न सुरू केल्याची माहिती आहे.
दरम्यान, भारतीय नागरिकांनी अधिकृत स्रोतांवर विश्वास ठेवावा आणि अफवांपासून दूर राहावे, असे दूतावासाने आवाहन केले आहे. कोणत्याही अनिश्चित परिस्थितीत स्वतःची सुरक्षितता सर्वोच्च मानावी, असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे.
Iran-अमेरिका तणाव निर्णायक टप्प्यावर असताना Iran मधील भारतीयांसाठी परिस्थिती गंभीर आहे. ओळखपत्रे तयार ठेवणे, दूतावासाच्या संपर्कात राहणे आणि उपलब्ध पर्यायांचा वापर करून सुरक्षिततेची खबरदारी घेणे अत्यावश्यक बनले आहे. पुढील काही दिवस परिस्थिती कोणत्या दिशेने वळते, यावरच युद्ध किंवा शांतता याचा निर्णय अवलंबून राहणार आहे. सध्या तरी सावधगिरी हाच सर्वोत्तम उपाय असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.
