मोठी बातमी! भारताच्या निर्णयामुळे ट्रम्प यांना मोठा धक्का? इराणने भारताचे मानले आभार; तोंडभरून कौतुक
मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धामुळे जगभरात तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अमेरिका, इस्त्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष दिवसेंदिवस तीव्र होताना दिसत आहे. या संघर्षाचा परिणाम जागतिक राजकारणावर तसेच आंतरराष्ट्रीय संबंधांवरही होत आहे. अशा परिस्थितीत भारताने घेतलेल्या एका निर्णयामुळे मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. या निर्णयानंतर इराणने भारताचे खुलेपणाने आभार मानले असून भारताच्या भूमिकेचे कौतुक केले आहे.
यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारताच्या परराष्ट्र धोरणाबाबत चर्चा रंगली आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, भारताने घेतलेली ही भूमिका अमेरिकेसाठी धक्का मानली जात आहे. विशेषतः अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांच्या आक्रमक भूमिकेच्या पार्श्वभूमीवर भारताचे हे पाऊल महत्त्वाचे मानले जात आहे.
मध्य पूर्वेत वाढता युद्धाचा तणाव
सध्या मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत तणावपूर्ण बनली आहे. Iran, Israel आणि United States यांच्यातील संघर्षामुळे युद्धजन्य स्थिती निर्माण झाली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून या तणावात मोठी वाढ झाली आहे.
या संघर्षाचा दहावा दिवस सुरू असून हल्ले आणि प्रत्युत्तर हल्ले सुरूच आहेत. अमेरिका आणि इस्त्रायलने इराणवर जोरदार हल्ले केल्याचे वृत्त आहे. विशेषतः इराणच्या महत्त्वाच्या लष्करी तळांवर आणि तेलसाठ्यांवर लक्ष्य करण्यात आले आहे.
यामुळे इराणचे मोठे नुकसान झाल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र इराणनेही प्रत्युत्तर देत अमेरिकन आणि इस्त्रायली तळांवर हल्ले केले आहेत. या हल्ल्यांमध्ये अमेरिकेलाही काही प्रमाणात नुकसान झाल्याची माहिती समोर आली आहे.
ट्रम्प यांची आक्रमक भूमिका
या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनी आक्रमक भूमिका घेतली असल्याचे वृत्त आहे. त्यांनी इराणने कोणतीही अट न ठेवता शरण यावे अशी मागणी केली होती.
मात्र इराणने ही मागणी स्पष्टपणे नाकारली. त्यामुळे अमेरिकेने हल्ल्यांची तीव्रता वाढवल्याचे सांगितले जात आहे. यानंतर मध्य पूर्वेत तणाव आणखी वाढला.
युद्धनौकेवर हल्ला
या संघर्षादरम्यान एक गंभीर घटना घडली. भारतातून इराणकडे परतणाऱ्या एका इराणी युद्धनौकेवर हल्ला झाल्याचे समोर आले. या युद्धनौकेवर अमेरिकन पाणबुडीने हल्ला केल्याचा दावा केला जात आहे. या हल्ल्यानंतर ती युद्धनौका समुद्रात बुडाली. या दुर्घटनेत सुमारे 87 जणांचा मृत्यू झाल्याचे सांगितले जाते. या घटनेमुळे इराणमध्ये संतापाचे वातावरण निर्माण झाले.
भारताकडे मदतीची मागणी
या घटनेनंतर इराणने भारताकडे मदतीची मागणी केली. इराणची आणखी एक युद्धनौका IRIS Lavan भारताच्या बंदरात थांबण्याची परवानगी मागण्यात आली. ही युद्धनौका भारतातील Kochi Port येथे डॉक करण्याची विनंती करण्यात आली होती. या पार्श्वभूमीवर भारताने महत्त्वाचा निर्णय घेतला.
भारताचा महत्त्वाचा निर्णय
भारताने इराणच्या या विनंतीला सकारात्मक प्रतिसाद दिला. भारतीय सरकारने इराणच्या युद्धनौकेला कोची बंदरात थांबण्याची परवानगी दिली. हा निर्णय घेतल्यानंतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मोठी चर्चा सुरू झाली. कारण मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय संवेदनशील मानला जात होता.
इराणने मानले भारताचे आभार
भारताच्या या निर्णयानंतर Iran ने अधिकृतपणे भारताचे आभार मानले. इराणने म्हटले की भारताने घेतलेले हे पाऊल मानवतावादी दृष्टीकोनातून अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
भारताने दिलेल्या मदतीमुळे कठीण परिस्थितीत इराणी नौदलाला आधार मिळाल्याचेही त्यांनी नमूद केले. इराणच्या अधिकाऱ्यांनी भारताच्या या भूमिकेचे तोंडभरून कौतुक केले.
राज्यसभेत माहिती
या प्रकरणाबाबत भारताचे परराष्ट्रमंत्री S. Jaishankar यांनी संसदेत माहिती दिली. त्यांनी राज्यसभेत बोलताना सांगितले की सध्या इराणमध्ये परिस्थिती अत्यंत गुंतागुंतीची बनली आहे. त्यामुळे इराणसोबत थेट संवाद साधणे कठीण झाले आहे. मात्र उपलब्ध राजनैतिक मार्गांद्वारे संवाद सुरू असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
इराणच्या परराष्ट्र मंत्र्यांशी संवाद
परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी सांगितले की युद्ध सुरू होण्यापूर्वी 20 फेब्रुवारी रोजी इराणचे परराष्ट्र मंत्री Hossein Amir-Abdollahian (अराघची) यांच्यासोबत चर्चा झाली होती.
त्यानंतर युद्ध सुरू झाल्यानंतर 5 मार्च रोजीही त्यांच्याशी संवाद झाला. या चर्चेनंतरच इराणच्या युद्धनौकेला कोची बंदरात थांबण्याची परवानगी देण्यात आल्याचे त्यांनी सांगितले.
भारताची मानवतावादी भूमिका
भारताने घेतलेला हा निर्णय मानवतावादी दृष्टिकोनातून घेतल्याचे सरकारकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. कठीण परिस्थितीत असलेल्या कोणत्याही देशाला मदत करणे ही भारताची भूमिका असल्याचेही सांगण्यात आले. भारताने कोणत्याही राजकीय किंवा लष्करी हेतूने हा निर्णय घेतलेला नाही, असेही स्पष्ट करण्यात आले.
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चा
भारताच्या या निर्णयानंतर आंतरराष्ट्रीय राजकारणात चर्चा सुरू झाली आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, भारताने आपली स्वतंत्र परराष्ट्र धोरणाची भूमिका पुन्हा स्पष्ट केली आहे. भारताने कोणत्याही दबावाखाली निर्णय न घेता मानवतावादी दृष्टिकोनातून पाऊल उचलले, असे मत व्यक्त केले जात आहे.
अमेरिकेसाठी धक्का?
या निर्णयामुळे अमेरिकेला राजनैतिक धक्का बसल्याची चर्चा काही माध्यमांमध्ये सुरू झाली आहे. कारण अमेरिका आणि इराण यांच्यात सध्या तणावपूर्ण संबंध आहेत.
अशा परिस्थितीत भारताने इराणला दिलेली मदत अमेरिकेला पसंत पडणार नाही, असे काही विश्लेषकांचे मत आहे. तथापि भारताने अधिकृतपणे याबाबत कोणतीही प्रतिक्रिया दिलेली नाही.
भारताचे संतुलित परराष्ट्र धोरण
भारताचे परराष्ट्र धोरण नेहमीच संतुलित राहिले आहे. भारत एकाच वेळी अनेक देशांशी चांगले संबंध ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. अमेरिका, रशिया, इराण, इस्त्रायल आणि अरब देशांशी भारताचे संबंध महत्त्वाचे आहेत. म्हणूनच अशा संवेदनशील परिस्थितीत भारताला अत्यंत काळजीपूर्वक पावले उचलावी लागतात.
मध्य पूर्वेत सुरू असलेल्या संघर्षामुळे जगभरात तणाव निर्माण झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर भारताने घेतलेला निर्णय आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेचा विषय ठरला आहे.
इराणने भारताचे आभार मानल्यामुळे भारताच्या मानवतावादी भूमिकेचे कौतुक होत आहे. दुसरीकडे या निर्णयामुळे काही देशांमध्ये राजनैतिक चर्चाही सुरू झाल्या आहेत. आगामी काळात मध्य पूर्वेतील परिस्थिती कोणत्या दिशेने जाते आणि भारताची भूमिका काय राहते याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
