फाल्गुन पौर्णिमा 2026 : स्नान-दानाचा मुहूर्त, चंद्रग्रहणाचा सूतक आणि आर्थिक भरभराटीसाठी पूजेची पद्धत
फाल्गुन महिन्यातील पौर्णिमा हिंदू धर्मात अत्यंत पवित्र आणि उत्साहपूर्ण मानली जाते. याच दिवशी होळीचा सण साजरा केला जातो. हिवाळ्याचा शेवट आणि वसंत ऋतूचे आगमन यांचा संगम या तिथीला मानला जातो. धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्टीने फाल्गुन पौर्णिमेला विशेष महत्त्व आहे. यावर्षी या दिवशी वर्षातील पहिले चंद्रग्रहण होत असल्याने स्नान, दान आणि पूजेच्या वेळेबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण झाले आहेत. चला तर मग, जाणून घेऊया फाल्गुन पौर्णिमेचा अचूक मुहूर्त, चंद्रग्रहणाचा सूतक कालावधी आणि योग्य स्नान-दानाची पद्धत.
फाल्गुन पौर्णिमेचे धार्मिक महत्त्व
फाल्गुन पौर्णिमेच्या दिवशी होलिका दहन केले जाते. ही परंपरा भक्त प्रह्लाद आणि होलिका यांच्या कथेशी संबंधित आहे. भक्ती, श्रद्धा आणि सत्याचा विजय याचे प्रतीक म्हणून हा सण साजरा केला जातो. अहंकार, वाईट प्रवृत्ती आणि नकारात्मक शक्तींचा नाश होऊन सकारात्मकतेचा उदय होतो, असा संदेश या सणातून दिला जातो.
काही ठिकाणी या दिवशी राधा-कृष्ण भक्तीचे विशेष कार्यक्रम, कीर्तन, भजन आणि सत्संगाचे आयोजन केले जाते. वसंत ऋतूच्या प्रारंभामुळे निसर्गात नवीन ऊर्जा निर्माण होते. त्याचप्रमाणे जीवनातही नवीन सकारात्मकतेने पुढे जाण्याचा संदेश फाल्गुन पौर्णिमा देते.
फाल्गुन पौर्णिमेचा मुहूर्त
पंचांगानुसार फाल्गुन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील पौर्णिमा तिथी 2 मार्च रोजी सायंकाळी 5 वाजून 55 मिनिटांनी सुरू होईल आणि 3 मार्च रोजी सायंकाळी 5 वाजून 7 मिनिटांनी समाप्त होईल.
उदयतिथीच्या आधारावर फाल्गुन पौर्णिमेचे स्नान आणि दान 3 मार्च रोजी केले जाणार आहे. तर व्रत 2 मार्च रोजी पाळले जाईल.
चंद्रग्रहणाची वेळ आणि सूतक कालावधी
वर्षातील पहिले चंद्रग्रहण 3 मार्च रोजी होणार आहे. चंद्रग्रहण दुपारी 3 वाजून 21 मिनिटांनी सुरू होईल आणि सायंकाळी 6 वाजून 46 मिनिटांनी समाप्त होईल.
चंद्रग्रहणाचा सूतक कालावधी 9 तास आधी सुरू होतो. त्यामुळे सूतक सकाळी 9 वाजून 39 मिनिटांनी सुरू होईल आणि ग्रहण समाप्तीनंतर संपेल.
सूतक काळात स्नान, दान, पूजन, जप, पठण, खाणे-पिणे आणि शुभ कार्य निषिद्ध मानले जाते. त्यामुळे सर्व धार्मिक विधी सूतक सुरू होण्यापूर्वी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
फाल्गुन पौर्णिमेला स्नान कसे करावे?
फाल्गुन पौर्णिमेच्या दिवशी पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते. शक्य असल्यास गंगा, गोदावरी, नर्मदा यांसारख्या पवित्र नद्यांमध्ये स्नान करावे. अन्यथा घरच्या घरी स्नान करताना पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करावे.
ब्रह्ममुहूर्तातील स्नान सर्वोत्तम मानले जाते.
3 मार्च रोजी ब्रह्ममुहूर्त सकाळी 5:05 ते 5:55 या वेळेत आहे. या काळात स्नान केल्यास विशेष पुण्य लाभते.
जर ब्रह्ममुहूर्तात स्नान शक्य नसेल, तर सूर्योदयाच्या वेळी म्हणजे सकाळी 6:44 वाजता किंवा त्यानंतरही स्नान करता येईल. मात्र, सूतक सुरू होण्यापूर्वी (सकाळी 9:39 पूर्वी) स्नान आणि दान पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
स्नान करताना मनात प्रार्थना करावी—
“माझ्या आयुष्यातील सर्व नकारात्मकता दूर होवो आणि सुख-समृद्धीची प्राप्ती होवो.”
स्नानानंतर काय करावे?
स्नानानंतर स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. घरातील देवघरात दीप प्रज्वलित करून पूजन करावे. आपल्या क्षमतेनुसार अन्न, वस्त्र, धान्य, पैसे किंवा इतर वस्तूंचे दान करावे. गरजू आणि गरीब व्यक्तींना मदत करणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते.
आर्थिक भरभराटीसाठी पूजेची पद्धत
फाल्गुन पौर्णिमेच्या दिवशी आर्थिक प्रगतीसाठी विशेष पूजा करता येते.
भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मी यांची संयुक्त पूजा करावी.
कमळाचे फूल अर्पण करावे.
श्रीसूक्त किंवा लक्ष्मी स्तोत्राचे पठण करावे.
पिवळ्या रंगाच्या वस्तूंचे दान करावे.
तांदूळ, साखर आणि खीर यांचा नैवेद्य दाखवावा.
या दिवशी ‘ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः’ या मंत्राचा 108 वेळा जप करणे लाभदायक मानले जाते. असे केल्याने आर्थिक अडचणी दूर होऊन स्थैर्य प्राप्त होते, असे धार्मिक मान्यता सांगते.
सामाजिक आणि आध्यात्मिक संदेश
फाल्गुन पौर्णिमा हा केवळ धार्मिक सण नाही, तर सामाजिक एकोपा वाढवणारा उत्सव आहे. रंगोत्सवाच्या माध्यमातून लोक मतभेद विसरून एकत्र येतात. वाईट विचारांचा त्याग करून प्रेम, बंधुभाव आणि सकारात्मकतेचा स्वीकार करण्याचा संदेश या सणातून दिला जातो.
फाल्गुन पौर्णिमा धार्मिक, सांस्कृतिक आणि सामाजिक दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वाची आहे. यावर्षी चंद्रग्रहणामुळे सूतक कालावधीचे पालन करणे आवश्यक आहे. सूतक सुरू होण्यापूर्वी स्नान, दान आणि पूजा पूर्ण करावी. श्रद्धा, भक्ती आणि सकारात्मकतेने हा सण साजरा केल्यास जीवनात नवचैतन्य निर्माण होते.
डिस्क्लेमर : वरील माहिती उपलब्ध धार्मिक स्रोतांवर आधारित आहे. याच्या अचूकतेबाबत आम्ही कोणताही दावा करत नाही तसेच अंधश्रद्धेला दुजोरा देत नाही.
