US–Iran तणाव वाढत असताना अमेरिकेची ‘राखीव’ घातक शस्त्रं चर्चेत; वापरल्यास परिणाम किती भीषण?

मध्यपूर्वेत तणाव दिवसेंदिवस तीव्र होत असताना डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधात आणखी कठोर कारवाईचे संकेत दिल्याने जागतिक पातळीवर चिंतेचं वातावरण निर्माण झालं आहे. आतापर्यंत अमेरिकेने विविध अत्याधुनिक शस्त्रांचा वापर केला असला, तरी काही अत्यंत घातक आणि प्रगत शस्त्रं अजूनही ‘राखीव’ ठेवण्यात आली आहेत. या शस्त्रांचा वापर झाल्यास युद्धाची तीव्रता कित्येक पटींनी वाढू शकते, अशी भीती तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.

आतापर्यंत अमेरिकेची आक्रमक रणनीती

इराणविरोधात सुरू असलेल्या कारवायांमध्ये अमेरिकेने Tomahawk Missile, JASSM-ER, GBU-57 MOP आणि MOAB (GBU-43) सारख्या घातक शस्त्रांचा वापर केला आहे.

या हल्ल्यांमुळे इराणच्या अणुस्थळांवर, भूमिगत बंकरवर आणि क्षेपणास्त्र केंद्रांवर मोठ्या प्रमाणात नुकसान झाल्याचं समोर आलं आहे. मात्र, या कारवायांनंतरही अमेरिका अजूनही आपली सर्वात प्रगत शस्त्रसामग्री वापरलेली नाही, हे विशेष आहे.

अजूनही वापरात न आलेली ‘घातक’ शस्त्रं

युद्धातील पुढचा टप्पा अधिक धोकादायक ठरू शकतो, कारण अमेरिकेकडे काही हायपरसोनिक आणि अत्याधुनिक प्रणाली अजूनही वापरात आलेल्या नाहीत.

1) AGM-183 ARRW – वेग आणि अचूकतेचा संगम

हे अमेरिकेचं हायपरसोनिक क्षेपणास्त्र असून ताशी सुमारे 6000 किमी वेगाने उड्डाण करू शकतं.

• रेंज: 1000–1500 किमी
• लॉन्च प्लॅटफॉर्म: B-52H, B-1B, F-15E
• वैशिष्ट्य: एअर डिफेन्सला चकवा देणारी ग्लाइड टेक्नॉलॉजी

हे क्षेपणास्त्र अजून पूर्णपणे ऑपरेशनल नसल्यामुळे युद्धात वापरलेलं नाही. मात्र ते वापरल्यास इराणच्या महत्त्वाच्या लक्ष्यांवर अचूक आणि वेगवान हल्ला होऊ शकतो.

2) Dark Eagle – लांब पल्ल्याची विध्वंसक ताकद

‘डार्क इगल’ ही अमेरिकन आर्मीची ग्राउंड-लॉन्च हायपरसोनिक सिस्टिम आहे.

• रेंज: 1700 ते 3500 किमी
• लॉन्च: ट्रक-माउंटेड सिस्टम
• टेक्नॉलॉजी: बूस्ट-ग्लाइड

हे क्षेपणास्त्र रडार आणि इंटरसेप्टरपासून बचाव करत लक्ष्यावर अचूक प्रहार करू शकतं. सध्या हे मुख्यतः चीन आणि रशिया यांसारख्या शक्तिशाली देशांसाठी राखून ठेवण्यात आलं आहे.

3) Rapid Dragon – युद्धातील गेमचेंजर

ही प्रणाली अमेरिकन एअर फोर्सची अत्यंत नाविन्यपूर्ण संकल्पना आहे.

• कोणतेही मालवाहतूक विमान ‘मिसाइल लॉन्चर’ बनू शकतं
• पॅलेटद्वारे हवेतून एकाचवेळी अनेक क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित करता येतात
• कमी खर्चात मोठ्या प्रमाणावर हल्ला शक्य

Rapid Dragon वापरल्यास एका वेळी शेकडो क्षेपणास्त्र डागता येऊ शकतात, ज्यामुळे शत्रूच्या संरक्षण यंत्रणा पूर्णपणे निष्प्रभ होऊ शकतात.

अमेरिका अजूनही ‘थांबली’ का?

तज्ज्ञांच्या मते, या प्रगत शस्त्रांचा वापर न करण्यामागे काही महत्त्वाची कारणं आहेत:

• काही शस्त्रं अजून चाचणी टप्प्यात आहेत
• चीन आणि रशिया यांसारख्या देशांसाठी रणनीतिक राखीव
• युद्ध अधिक भडकण्याची भीती
• आंतरराष्ट्रीय दबाव आणि राजनैतिक समीकरणं

इराणवर संभाव्य परिणाम

जर ही शस्त्रं वापरण्यात आली, तर:

• इराणची अणुस्थळं आणि बंकर पूर्णपणे उद्ध्वस्त होऊ शकतात
• क्षेपणास्त्र प्रणाली निष्क्रिय होऊ शकते
• देशाच्या पायाभूत सुविधांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो

तज्ज्ञांच्या मते, हायपरसोनिक शस्त्रांमुळे इराणच्या संरक्षण यंत्रणेला प्रतिक्रिया देण्याची संधीच मिळणार नाही.

जागतिक पातळीवरील परिणाम

या शस्त्रांच्या वापरामुळे केवळ इराणच नव्हे, तर संपूर्ण जगावर परिणाम होऊ शकतो:

• तेल पुरवठा आणि किमतींवर परिणाम
• मध्यपूर्वेत तणाव वाढ
• जागतिक अर्थव्यवस्थेवर दबाव
• मोठ्या युद्धाची शक्यता

ट्रम्प यांचा इशारा आणि पुढील पावलं

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी वारंवार इशारा दिला आहे की, इराणने माघार घेतली नाही तर अधिक शक्तिशाली हल्ले केले जातील. त्यामुळे आगामी काळात या ‘राखीव’ शस्त्रांचा वापर होणार का, याकडे जगाचं लक्ष लागलं आहे.

अमेरिकेकडे असलेली AGM-183 ARRW, Dark Eagle आणि Rapid Dragon ही शस्त्रं केवळ लष्करी ताकदीचं प्रतीक नाहीत, तर जागतिक सामर्थ्य संतुलनावर परिणाम करणारी साधनं आहेत.

या शस्त्रांचा वापर झाला तर युद्धाचा चेहरामोहराच बदलू शकतो. त्यामुळे पुढील काही दिवस जागतिक राजकारणासाठी अत्यंत निर्णायक ठरण्याची शक्यता आहे.