इंदौरमध्ये डिजिटल फसवणुकीचा नवा प्रकार? वरिष्ठ काँग्रेस नेते सदाशिव यादव यांचे नाव वापरून बनावट लग्नपत्रिका व्हायरल
इंदौर शहरात सध्या एक धक्कादायक प्रकार समोर आला आहे. काँग्रेसचे वरिष्ठ नेते आणि माजी जिल्हाध्यक्ष सदाशिव यादव यांच्या नावाने बनावट डिजिटल लग्नपत्रिका सोशल मीडियावर व्हायरल करण्यात आली आहे. २४ फेब्रुवारी २०२६ ही तारीख दर्शवणाऱ्या या कथित निमंत्रणपत्रिकेत एक संशयास्पद लिंकही देण्यात आली असून, हा प्रकार सायबर गुन्ह्याशी संबंधित असल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सोशल मीडियावर अचानक व्हायरल
इंदौरमध्ये गेल्या काही दिवसांत व्हॉट्सअॅप, फेसबुक आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सदाशिव यादव यांच्या नावाने एक डिजिटल कार्ड मोठ्या प्रमाणावर फिरू लागले. आकर्षक डिझाइन, लग्नाची तारीख आणि स्थळाची माहिती देत या कार्डमध्ये “अधिक माहिती व RSVP साठी खालील लिंकवर क्लिक करा” असा संदेश देण्यात आला आहे. अनेक नागरिकांनी उत्सुकतेपोटी किंवा परिचयामुळे ती लिंक उघडण्याचा प्रयत्न केल्याची माहिती समोर येत आहे.
मात्र, काही जागरूक नागरिकांना लिंक संशयास्पद वाटल्याने त्यांनी थेट यादव यांच्याशी संपर्क साधला. त्यानंतर हा संपूर्ण प्रकार उघडकीस आला.
सदाशिव यादव यांचा स्पष्ट खुलासा
इंदौर या प्रकरणावर प्रतिक्रिया देताना सदाशिव यादव यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, “माझे कोणतेही लग्न ठरलेले नाही. मी कोणतीही डिजिटल किंवा छापील लग्नपत्रिका जारी केलेली नाही. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेले कार्ड पूर्णपणे बनावट आहे.”
यादव यांनी पुढे सांगितले की, हा प्रकार केवळ खोडसाळपणाचा नसून सायबर गुन्ह्याचा भाग असू शकतो. “कार्डमध्ये दिलेली लिंक संशयास्पद आहे. नागरिकांनी कोणत्याही परिस्थितीत ती लिंक उघडू नये. त्यातून मोबाईल किंवा संगणकातील माहिती चोरी होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही,” असे त्यांनी आवाहन केले.
सायबर गुन्ह्याची शक्यता
तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारच्या बनावट निमंत्रणपत्रिका दोन हेतूंनी तयार केल्या जातात. एक म्हणजे संबंधित व्यक्तीची प्रतिमा मलिन करणे आणि दुसरे म्हणजे लोकांना फसवून त्यांची वैयक्तिक माहिती, बँकिंग तपशील किंवा सोशल मीडिया खात्यांचा ताबा मिळवणे.
डिजिटल कार्डमधील लिंकवर क्लिक केल्यास ती एखाद्या बनावट वेबसाइटवर नेऊ शकते. तिथे मोबाईल नंबर, ओटीपी, ईमेल आयडी किंवा इतर माहिती विचारली जाऊ शकते. अशा माहितीच्या आधारे आर्थिक फसवणूक होण्याचा धोका असतो.
पोलिसांकडे तक्रार
या संपूर्ण प्रकाराची अधिकृत तक्रार स्थानिक पोलिस ठाणे आणि सायबर सेलमध्ये दाखल करण्यात आली आहे. पोलिसांनी प्राथमिक तपास सुरू केला असून, कार्ड प्रथम कुठून प्रसारित झाले, कोणत्या आयपी अॅड्रेसवरून ते तयार किंवा शेअर करण्यात आले याचा मागोवा घेतला जात आहे.
सायबर तज्ज्ञांच्या मदतीने संबंधित लिंकचे तांत्रिक विश्लेषणही केले जात आहे. जर ही लिंक ‘फिशिंग’ प्रकारातील असल्याचे सिद्ध झाले, तर संबंधित व्यक्तींवर माहिती तंत्रज्ञान कायद्याअंतर्गत कठोर कारवाई होऊ शकते.
राजकीय कोन तपासात
सदाशिव यादव हे इंदौरमधील काँग्रेसचे ओळखले जाणारे नेते असल्याने या प्रकरणाला राजकीय स्वरूपही प्राप्त झाले आहे. काहींनी हा प्रकार राजकीय बदनामीसाठी रचला गेला असावा, अशी शक्यता व्यक्त केली आहे. मात्र पोलिसांनी सध्या कोणताही निष्कर्ष काढलेला नसून सर्व बाजूंनी तपास सुरू असल्याचे सांगितले आहे.
राजकीय वर्तुळात या घटनेची जोरदार चर्चा सुरू आहे. विरोधकांकडून अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नसली तरी काँग्रेस कार्यकर्त्यांनी हा प्रकार निषेधार्ह असल्याचे म्हटले आहे.
नागरिकांसाठी इशारा
या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर सायबर तज्ज्ञांनी नागरिकांना काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत:
अनोळखी किंवा संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नका.
ओटीपी, बँकिंग माहिती किंवा वैयक्तिक तपशील कोणालाही देऊ नका.
सोशल मीडियावर मिळालेल्या निमंत्रणपत्रिकेची खात्री संबंधित व्यक्तीकडून करून घ्या.
मोबाईलमध्ये अद्ययावत अँटीव्हायरस आणि सुरक्षा प्रणाली वापरा.
इंदौरमध्ये अलीकडच्या काळात लग्नपत्रिका, शोकपत्र, कुरिअर डिलिव्हरी, बँक अपडेट अशा विविध नावांनी फिशिंग लिंक पाठवण्याचे प्रकार वाढले आहेत. त्यामुळे डिजिटल साक्षरता आणि सावधगिरी अत्यावश्यक ठरते.
समाजमाध्यमांची जबाबदारी
या प्रकरणामुळे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मची जबाबदारीही अधोरेखित झाली आहे. बनावट माहिती वेगाने व्हायरल होण्यापूर्वी ती थांबवण्यासाठी अधिक सक्षम यंत्रणा असणे गरजेचे असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.
पुढील दिशा
सध्या पोलिस तपास सुरू असून, दोषींना शोधून काढण्यासाठी तांत्रिक पुरावे गोळा केले जात आहेत. दोषी आढळल्यास त्यांच्यावर फसवणूक, बदनामी आणि आयटी अॅक्टअंतर्गत गुन्हे दाखल होऊ शकतात.
दरम्यान, सदाशिव यादव यांनी पुन्हा एकदा नागरिकांना आवाहन केले आहे की, “अफवांवर विश्वास ठेवू नका. कोणतीही माहिती अधिकृत स्त्रोतांकडूनच तपासून घ्या. डिजिटल जगात सावध राहणे हीच खरी सुरक्षितता आहे.”
इंदौरमधील या घटनेने डिजिटल युगातील नव्या प्रकारच्या गुन्ह्यांकडे पुन्हा एकदा लक्ष वेधले आहे. तंत्रज्ञान जितके सोयीस्कर, तितकेच त्याचा गैरवापरही शक्य आहे. त्यामुळे प्रत्येकाने जागरूक नागरिक म्हणून जबाबदारीने वागणे ही काळाची गरज ठरते.
