तुम्हाला न सांगता क्रेडिट कार्ड दिले? RBI ने ठोकले नवीन नियम – जाणून घ्या काय करावे
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया RBI ही भारताची केंद्रीय बँक आहे आणि देशातील आर्थिक स्थिरता राखण्यात तिचा महत्त्वाचा वाटा आहे. RBI ची प्रमुख जबाबदारी म्हणजे चलनाची पुरवठा नियंत्रित करणे, महागाईवर नियंत्रण ठेवणे, बँकिंग प्रणालीची कार्यक्षमता सुनिश्चित करणे आणि आर्थिक धोरणे राबवणे. ही संस्था व्याजदर ठरवते, रेपो दर आणि रिव्हर्स रेपो दरासारख्या उपकरणांचा उपयोग करून बाजारातील तरलता नियंत्रित करते, तसेच बँकांचे निरीक्षण करून त्यांची सुरक्षितता आणि विश्वासार्हता सुनिश्चित करते.
शिवाय RBI विविध योजनांच्या माध्यमातून ग्राहक संरक्षण आणि डिजिटल पेमेंटसाठी देखील नियमावली तयार करते. आर्थिक निर्णय घेणाऱ्या केंद्र सरकारच्या धोरणांसोबत समन्वय साधत, RBI देशातील आर्थिक वृद्धीस चालना देते. त्यामुळे बँकिंग क्षेत्रातील बदल, कर्जदर, बचत योजना आणि आर्थिक धोरणांवरील अपडेट्स यावर RBI चा थेट प्रभाव राहतो.
आजकाल बँकिंग सेवांमध्ये ग्राहकांना विविध प्रकारचे क्रेडिट कार्ड ऑफर करण्यात येतात. अनेकदा ग्राहकांनी त्यासाठी अर्ज केलेला नसतानाही बँकेकडून त्यांच्याच नावावर क्रेडिट कार्ड पाठवले जाते. अशा परिस्थितीत ग्राहकाला अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते. याचा परिणाम फसवणूक, चुकीचे बिलिंग, डेटा लीक आणि खराब क्रेडिट स्कोअरवर होऊ शकतो. यामुळे ग्राहक संरक्षणासाठी रिझर्व्ह बँकेने (RBI) नवीन नियम जारी केले आहेत.
Related News
2026: Iranने थेट भारताचे आभार मानले; अमेरिका संतप्त, चीन-पाकिस्तानही एकाच बाजूला
भारतात पतीला काय म्हणतात? राज्यनिहाय नावांची मजेशीर आणि अनोखी यादी
Tariff Shock: EU ने रद्द केली भारताच्या GSP सवलत, निर्यातदारांसमोर आव्हान
भारताची अर्थव्यवस्था : येत्या 20 वर्षांत जगात पहिल्या क्रमांकावर!
जगातील २२ मुस्लिम देश भारतावर दाखवणार विश्वास; पाकिस्तानला धक्का
2026: India-यूएई कराराने आंतरराष्ट्रीय धोरणात नवा टर्न
2026: India–पाकिस्तान एकाच मंचावर?
India ची तेल सुरक्षा सुधारण्यासाठी इक्वेडोरकडून 20 लाख बॅरल तेलाची क्रांतिकारी खरेदी
Rana Kapoor आणि Yes Bank क्रायसिस: कर्ज घोटाळ्यामुळे बँकेचा 2000 कोटींचा धक्का!
2026 BCCI-Bangladesh Cricket Board: Mustafizur रहमानच्या IPL कमबॅकभोवती विवाद
PPF आणि NPS पेक्षा Retirement Mutual Funds का अधिक फायदेशीर आहेत?
2026 मध्ये श्रीमंत व्हायचंय? पैसे दुप्पट करण्याचे 5 सोपे मार्ग
RBI च्या नवीन नियमांनुसार, कोणत्याही ग्राहकाची परवानगी न घेता क्रेडिट कार्ड जारी करणे आता पूर्णपणे बंदी आहे. हे नियम अनाहूत (Unsolicited) क्रेडिट कार्ड संदर्भात आहेत. जर तुम्हाला तुमच्या नावावर बँकेकडून क्रेडिट कार्ड आले असेल, तर ते सक्रिय करू नका. तसेच त्याबद्दल बँकेला त्वरित कळवा.
अनाहूत क्रेडिट कार्ड म्हणजे काय?
अनाहूत क्रेडिट कार्ड (Unsolicited Credit Card) असे कार्ड आहे जे ग्राहकाने अर्ज न करता किंवा परवानगी न देता बँकेकडून पाठवले जाते. यामध्ये ग्राहकास कोणतीही पूर्वसूचना दिलेली नसते. अशा कार्डमुळे ग्राहकांवर अनावश्यक आर्थिक दडपण येऊ शकते, कर्ज आकारले जाऊ शकते किंवा त्यांचा क्रेडिट स्कोअर प्रभावित होऊ शकतो.
RBI ने अशा कार्डांना बंदी घालून बँकांकडे स्पष्ट सूचना दिल्या आहेत की, कोणतेही क्रेडिट कार्ड ग्राहकाची पूर्वपरवानगी न घेता जारी करू नये. तसेच ग्राहकाने कार्ड स्वीकारले नाही किंवा परवानगी दिलेली नाही, तर कार्ड निघाल्यानंतर 7 कामकाजाच्या दिवसांत ते बंद करणे बंधनकारक आहे.
अनाहूत क्रेडिट कार्ड आल्यास काय करावे?
जर तुमच्या नावावर बँकेकडून क्रेडिट कार्ड आले असेल आणि तुम्ही त्यासाठी अर्ज केलेला नसाल, तर पुढील गोष्टी करा:
कार्ड सक्रिय करू नका.
कोणताही ओटीपी, लिंक किंवा कॉल प्रतिसाद मंजूर करू नका.
बँकेला ईमेल किंवा लेखी पत्राद्वारे कळवा की, तुम्ही कार्ड मागितलेले नाही.
स्पष्ट केले आहे की ग्राहकाने कार्ड स्वीकारले नाही तर बँकाने 7 दिवसांच्या आत कार्ड बंद करणे बंधनकारक आहे. तसेच कोणतेही शुल्क, वार्षिक फी, प्रोसेसिंग फी किंवा कर आकारले जाणार नाहीत. जर बँकाने नियमांचे पालन केले नाही, तर दररोज 500 रुपये दंड भरणे बँकेस बंधनकारक आहे.
तक्रारी कशी करावी?
जर बँकेने तुमची तक्रार नाकारली किंवा प्रतिसाद दिला नाही, तर तुम्ही इंटिग्रेटेड लोकपाल योजनेत तक्रार नोंदवू शकता. हे ग्राहक संरक्षणासाठी एक महत्वाचे माध्यम आहे.
तक्रार दाखल करण्याच्या परिस्थिती:
बँकाने 30 दिवसांपर्यंत प्रतिसाद दिला नाही.
बँकाने तक्रार फेटाळून टाकली.
ग्राहक समाधानाने समाधानी नाही.
तक्रारी करण्याची पद्धत:
ऑनलाइन: https://cms.rbi.org.in येथे लॉग इन करून तक्रार नोंदवा.
लेखी तक्रार: सेंट्रलाइज्ड रिसीट अँड प्रोसेसिंग सेंटर, 4था मजला, RBI, सेक्टर 17, सेंट्रल व्हिस्टा, चंदीगड-160017 येथे पाठवा. लेखी तक्रार करताना तुमची ओळख, पत्त्याचा पुरावा आणि अनाहूत कार्डाचे फोटो जोडणे आवश्यक आहे.
RBI चे ग्राहक संरक्षणाचे उद्दीष्ट
गेल्या काही वर्षांत अनधिकृत क्रेडिट कार्ड वितरण आणि कार्ड फसवणूक प्रकरणे वाढली आहेत. अनेक ग्राहकांना नको असलेल्या कार्डमुळे त्रास झाला आहे. अशा धोके टाळण्यासाठी RBI ने कठोर नियम लागू केले आहेत. हे नियम ग्राहकांच्या आर्थिक सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाचे आहेत आणि बँकांना जबाबदार ठरवतात.
RBI च्या नवीन नियमांनुसार, कोणत्याही ग्राहकाची पूर्वपरवानगी न घेता क्रेडिट कार्ड जारी करणे आता गुन्ह्याच्या श्रेणीत येते. या नियमांमुळे ग्राहकांना अनावश्यक आर्थिक दडपणापासून संरक्षण मिळते आणि क्रेडिट स्कोअर सुरक्षित राहतो.
बँकांवरील परिणाम
RBI ने स्पष्ट केले आहे की, नियमांचे पालन न केल्यास बँकांवर दंडात्मक कारवाई होईल. तसेच अनाहूत कार्ड वितरण रोखण्यासाठी बँकांना प्रक्रियात्मक बदल करावे लागतील. ग्राहकांचे आर्थिक हित साधणे ही बँकांची जबाबदारी ठरेल.
ग्राहकांनी घेतलेले उपाय
ग्राहकांनी कोणतेही अनाहूत क्रेडिट कार्ड स्वीकारले नसल्याची नोंद बँकेला देणे आवश्यक आहे. कार्ड सक्रिय करू नये, ओटीपी किंवा लिंकवर क्लिक करू नये, आणि कार्डाच्या संदर्भातील कोणत्याही माहितीवर बिनधास्त प्रतिसाद देऊ नये.
RBI च्या या नियमांमुळे ग्राहकांना त्यांच्या आर्थिक हक्कांची जाणीव होईल आणि अनधिकृत कार्ड वितरणामुळे होणारा धोका कमी होईल. यामुळे बँकांना ग्राहकांचा विश्वास मिळेल आणि वित्तीय व्यवहार सुरक्षित राहतील.
सारांश
RBI ने अनाहूत क्रेडिट कार्ड वितरणावर पूर्ण बंदी घातली आहे.
ग्राहकाची परवानगी न घेता कोणतेही कार्ड जारी करता येणार नाही.
अनाहूत कार्ड आले तर सक्रिय करू नका आणि बँकेला कळवा.
बँक 7 दिवसांत कार्ड बंद करणे बंधनकारक आहे.
कोणतेही शुल्क, वार्षिक फी, प्रोसेसिंग फी लागू होणार नाही.
तक्रारीसाठी RBI च्या इंटिग्रेटेड लोकपाल योजनेचा उपयोग करता येईल.
या नियमांचा उद्देश ग्राहकांचे आर्थिक संरक्षण आणि फसवणूक टाळणे आहे.
या नियमांमुळे भारतातील ग्राहक क्रेडिट कार्ड संदर्भातील सुरक्षिततेसाठी अधिक जागरूक होतील. अनधिकृत कार्ड वितरण रोखण्यासाठी बँकांवर दबाव वाढेल आणि ग्राहकांचे आर्थिक हित सुरक्षित राहील.
read also:https://ajinkyabharat.com/if-you-are-suffering-from-tooth-decay-know-the-doctors-home-remedies/
