छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या १२ किल्ल्यांना युनेस्कोचा जागतिक वारसा सन्मान; पॅरिसमध्ये प्रमाणपत्राची सोहळा
मराठा साम्राज्याचे शौर्य आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अद्वितीय राज्यकारभाराचे प्रतीक असलेल्या १२ किल्ल्यांना जागतिक स्तरावर मान्यता मिळाली आहे. युनेस्कोने या किल्ल्यांना जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत स्थान दिले असून, त्यासंदर्भातील अधिकृत प्रमाणपत्र महाराष्ट्राचे सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांनी युनोस्कोच्या पॅरिसमधील मुख्यालयात जाऊन स्वीकारले.
छत्रपती शिवाजी महाराजांनी परकीय आक्रमकांशी लढताना उभारलेल्या हिंदवी स्वराज्याच्या संरक्षणासाठी, तसेच लोककल्याणासाठी राबवलेल्या सुरक्षित आणि सुसंगत प्रशासनाचा हा किल्ल्यांचा साखळी हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. गड-किल्ल्यांची ही साखळी भारतीय इतिहासातील लष्करी आणि राज्यकारभाराचा अद्वितीय नमुना मानली जाते. रायगड, राजगड, प्रतापगड, पन्हाळा, शिवनेरी, लोहगड, साल्हेर, सिंधुदुर्ग, सुवर्णदुर्ग, विजयदुर्ग, खांदेरी आणि तामिळनाडूमधील जिंजी या १२ किल्ल्यांचा समावेश या जागतिक वारसा यादीत करण्यात आला आहे.
गेल्या वर्षी, ११ जुलै २०२५ रोजी युनेस्कोच्या ४७व्या अधिवेशनात ‘मराठा मिलिटरी लँडस्केप्स ऑफ इंडिया’ या नावाने हे किल्ले जागतिक वारसा यादीत स्थान मिळविण्यात आले होते. सुमारे दीड वर्षांच्या प्रलंबित प्रक्रियेनंतर महाराष्ट्राचे सांस्कृतिक कार्य मंत्री ॲड. आशिष शेलार यांच्या नेतृत्वाखालील शिष्टमंडळ पॅरिसमध्ये जाऊन याचे अधिकृत प्रमाणपत्र स्वीकारले.
Related News
SJVN शेअरमध्ये 182% तुफान वाढ: गुंतवणूकदारांसाठी सुवर्णसंधी!
भारत बोधन एआय कॉनक्लेव्ह 2026 : शिक्षणात डिजिटल क्रांतीसाठी पाऊल
सोनं पुन्हा चकाकलं! 1 दिवसात 10 ग्रॅमचा भाव एवढा वाढला की तुम्ही थक्क व्हाल
Ahmedabad Plane Crash : पायलटचा हात होता का? धक्कादायक दावा समोर आला
युवासेनेचा पोलीस भरती उमेदवारांसाठी सेवाभावी उपक्रम – नि:शुल्क निवास व भोजन
राजपाल यादवचा 9 कोटींचा कर्ज प्रकरण: उद्योगातील स्टार्सनी दिला जोरदार पाठिंबा!
5 सोप्या स्टेप्समध्ये बनवा रेस्टॉरंट स्टाइल पनीर स्टफ्ड दम आलू – अप्रतिम चवची खात्री!
The 50 : 26 स्पर्धक बाहेर, OTT वर धुमाकूळ करणारा शो!
Bigg Boss Marathi 6 : “हातात तलवार, बांगड्या नाही” – दिव्या शिंदेचा घराबाहेर खुलासा
भारत-अमेरिका व्यापार करार: तेल खरेदीत मोठा बदल, रशियावर परिणाम?
फेब्रुवारी-मार्च 2026 मध्ये होणार फाल्गुनचे ग्रहण: सूर्यग्रहण आणि चंद्रग्रहणाची संपूर्ण माहिती
या निर्णयासाठी महाराष्ट्र सरकारकडून फेब्रुवारी २०२५ मध्ये पॅरिसमध्ये चार सदस्यीय प्रतिनिधीमंडळाने तांत्रिक आणि धोरणात्मक मांडणी करून सादरीकरण केले होते. त्याद्वारे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळातील किल्ल्यांचा ऐतिहासिक, लष्करी, सांस्कृतिक आणि पर्यावरणीय महत्त्व जागतिक पातळीवर अधोरेखित केले गेले.
मंत्री शेलार म्हणाले, “छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पराक्रम आणि मराठा साम्राज्याचा वारसा जागतिक स्तरावर सन्मानित होताना मनाला अभिमानाचा अनुभव येतो. हा क्षण महाराष्ट्रासाठी, देशासाठी आणि सर्व शिवभक्तांसाठी अत्यंत गौरवाचा आहे.” त्यांनी यावेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनी केलेल्या मार्गदर्शनाबद्दल आभार मानले. तसेच भारताचे युनेस्कोमधील स्थायी प्रतिनिधी विशाल शर्मा यांच्यासह विभागीय अधिकाऱ्यांचेही आभार मानले.
यावेळी युनेस्को मुख्यालयात महाराष्ट्र शासनाच्या सांस्कृतिक कार्य विभागाच्या वतीने भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा पुतळाही उभारण्यात आला होता. भारतीय संविधानाला ७५ वर्ष पूर्ण झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर या स्मारकाची स्थापना २६ नोव्हेंबर २०२५ रोजी संविधान दिनानिमित्त पॅरिसमध्ये करण्यात आली. सामाजिक न्याय, समानता, बंधुता आणि शिक्षणाद्वारे सक्षमीकरण या बाबतीत डॉ. आंबेडकरांनी दिलेली शिकवण युनेस्कोच्या मुलभूत ध्येयाशी सुसंगत आहे. यावेळी मंत्री शेलार यांनी डॉ. आंबेडकर यांना पुष्पहार अर्पण करुन अभिवादन केले.
शिष्टमंडळात विभागाचे सचिव किरण कुलकर्णी, पुरातत्व विभागाचे सहाय्यक संचालक हेमंत दळवी आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते. हे प्रमाणपत्र स्वीकारताना त्यांनी सांगितले की, या किल्ल्यांचा जागतिक स्तरावर मानांकन हा फक्त महाराष्ट्रासाठीच नाही तर संपूर्ण देशासाठी अभिमानाचा क्षण आहे.
किल्ल्यांचा ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व:
रायगड – छत्रपती शिवाजी महाराजांचा मुख्य गड, जिथे त्यांनी राज्याभिषेक केला.
राजगड – गड-राज्याची आर्थिक आणि प्रशासनिक राजधानी.
प्रतापगड – सिंधुदुर्गच्या परिसरात यशस्वी लष्करी मोहिमा.
पन्हाळा – मुघलांविरुद्ध संघर्षाची महत्त्वाची जागा.
शिवनेरी – शिवाजी महाराजांचा जन्मस्थान.
साल्हेर, लोहगड, सिंधुदुर्ग, सुवर्णदुर्ग, विजयदुर्ग, खांदेरी आणि जिंजी – विविध लष्करी, भौगोलिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व असलेले किल्ले.
या १२ किल्ल्यांच्या माध्यमातून मराठा साम्राज्याच्या लष्करी रणनीतीचे, गडकिल्ल्यांच्या संरक्षणाचे आणि स्वराज्य स्थापनेच्या दृष्टिकोनातून राज्यकारभाराचे वैशिष्ट्य स्पष्ट होते. युनेस्कोने या किल्ल्यांना जागतिक वारसा मानले म्हणजे जागतिक पातळीवर भारतीय इतिहासातील ही दृष्टीकोनात्मक संपत्ती सन्मानित झाली आहे.
उपसंहार:
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या शौर्याचे आणि मराठा साम्राज्याच्या लष्करी तसेच सांस्कृतिक वारशाचे जागतिक स्तरावर मानांकन हा महाराष्ट्रासाठी अभिमानाचा क्षण आहे. युनेस्कोच्या या मान्यतेमुळे केवळ पर्यटनाचाच नव्हे तर इतिहास आणि शिक्षण क्षेत्रालाही चालना मिळेल. तसेच पॅरिसमधील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या स्मारकाला अभिवादन करणे ही भारताच्या संविधानिक मूल्यांची जागतिक पातळीवर प्रकट होते.
या संपूर्ण प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारच्या प्रयत्नांना जागतिक सन्मान मिळाल्याचे स्पष्ट होत असून, हे किल्ले भविष्यातील पिढ्यांसाठी इतिहास आणि संस्कृतीचा अमूल्य ठेवा म्हणून कायम राहतील.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/bombay-high-courts-bmcla-khochak-1-point/
