अमेरिकेची दादागिरी संपणार? भारतासाठी मोठी गुड न्यूज; BRICS परिषदेदरम्यान इराणची मोठी घोषणा
भारतात सुरू असलेल्या BRICS शिखर परिषदेदरम्यान आंतरराष्ट्रीय पातळीवरून एक महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. इराण आणि ओमान यांनी स्ट्रेट ऑफ होर्मूजमधील वाहतुकीसाठी पर्यायी प्रवेश आणि बाहेर पडण्याच्या मार्गाची रूपरेषा तयार केल्याची माहिती समोर आली आहे. या घडामोडीचा सर्वाधिक परिणाम ऊर्जा आयातीवर अवलंबून असलेल्या देशांवर होऊ शकतो. विशेषतः भारतासाठी हा पर्यायी मार्ग महत्त्वाचा ठरण्याची शक्यता आहे.
BRICS शिखर परिषदेचा दुसरा दिवस सुरू असताना जगाचे लक्ष भारताकडे लागले आहे. भारत यंदाच्या BRICS शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवत आहे. या परिषदेत चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग, रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांच्यासह अनेक देशांचे प्रमुख सहभागी झाले आहेत. अशातच इराणकडून स्ट्रेट ऑफ होर्मूजसंदर्भात समोर आलेली माहिती भारतासाठी महत्त्वाची मानली जात आहे.
स्ट्रेट ऑफ होर्मूज का आहे महत्त्वाचा?
स्ट्रेट ऑफ होर्मूज हा जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक आहे. पर्शियन गल्फमधून बाहेर जाणाऱ्या कच्च्या तेल आणि इतर ऊर्जा उत्पादनांच्या वाहतुकीसाठी हा मार्ग अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. जगाच्या तेल पुरवठ्याचा मोठा हिस्सा या अरुंद समुद्री मार्गातून वाहतूक केला जातो.
Related News
41व्या वर्षी माहिरा खान दुसऱ्यांदा आई होणार? बेबी बंपमधील फोटो व्हायरल
बारामतीत 19 वर्षीय तरुणाने डोक्यात गोळी झाडून घेतली; उपचारादरम्यान मृत्यू
Smriti Mandhana भावूक झाली; म्हणाली, “माझ्या आयुष्यातील सर्वात कठीण रात्र…”
कोरड्या आणि संवेदनशील त्वचेसाठी घरगुती साबण ठरेल फायदेशीर? असा बनवा कोरफडीचा साबण
मोदींच्या वाढदिवसापासून ‘सेवा संकल्प अभियान’; अमित शाहांची मोठी घोषणा, देशभर होणार 12 कार्यक्रम
मनोज जरांगेंचा सरकारला पुन्हा इशारा; म्हणाले, “मुसळधार पाऊस असला तरी मराठे मुंबईत येणार”
युद्ध आणखी भडकलं! रशियाचा युक्रेनवर भीषण हल्ला; 500 ड्रोन डागले, 9 जणांचा मृत्यू
‘सरकारला जी भाषा कळते ती वापरा’; मराठा मोर्चापूर्वी संजय राऊतांचा सरकारवर हल्लाबोल
EPFO चा मोठा निर्णय! लग्नासाठी आता 5 वेळा काढता येणार PF; किती रक्कम मिळणार?
सीमा वादावर चीनची पुन्हा चालाखी! मोदी-जिनपिंग भेटीनंतर दोन्ही देशांच्या भूमिकेत मोठा फरक
गणेशोत्सवासाठी रेल्वेची मोठी तयारी; तब्बल 386 विशेष गाड्या धावणार, मुंबईत मेट्रोही मध्यरात्रीपर्यंत सुरू
भारतासाठीही या मार्गाचे विशेष महत्त्व आहे. भारत आपल्या ऊर्जा गरजेचा मोठा भाग आयातीद्वारे पूर्ण करतो. त्यामुळे आखातातील कोणतीही लष्करी किंवा राजकीय अस्थिरता थेट भारताच्या तेल पुरवठ्यावर आणि परिणामी इंधनाच्या किमतींवर परिणाम करू शकते.
याच कारणामुळे स्ट्रेट ऑफ होर्मूजमधील वाहतूक विस्कळीत होण्याची शक्यता निर्माण झाली की जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतींबाबत चिंता वाढते. त्याचा परिणाम भारतासह आशियातील अनेक अर्थव्यवस्थांवर होऊ शकतो.
इराण-ओमानकडून पर्यायी मार्गाची तयारी
आता समोर आलेल्या माहितीनुसार, इराण आणि ओमान यांनी स्ट्रेट ऑफ होर्मूजसाठी नवीन प्रवेश आणि बाहेर पडण्याच्या मार्गाची रूपरेषा तयार केली आहे. इराणच्या अधिकाऱ्यांकडून याबाबत माहिती देण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
मस्कटमध्ये होणाऱ्या एका क्षेत्रीय बैठकीत या प्रस्तावित मार्गाबाबत अधिक माहिती दिली जाण्याची शक्यता आहे. विशेष म्हणजे या प्रस्तावित मार्गाचा प्रवेश आणि बाहेर पडण्याचा भाग इराणच्या समुद्री क्षेत्राशी संबंधित असल्याचे वृत्त आहे.
जर हा पर्यायी मार्ग प्रत्यक्षात कार्यान्वित झाला आणि व्यापारी जहाजांची सुरक्षित वाहतूक त्यातून सुरू झाली, तर आखाती प्रदेशातून ऊर्जा वाहतुकीवरील दबाव काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे.
भारतासाठी का महत्त्वाची आहे ही बातमी?
भारत जगातील मोठ्या ऊर्जा आयातदार देशांपैकी एक आहे. देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी कच्चे तेल अत्यंत महत्त्वाचे आहे. वाहतूक, उद्योग, शेती आणि विविध उत्पादन क्षेत्रांवर इंधनाच्या किमतींचा थेट किंवा अप्रत्यक्ष परिणाम होतो.
त्यामुळे आखाती प्रदेशातील तेल वाहतुकीसाठी पर्यायी मार्ग उपलब्ध झाल्यास भारताला त्याचा फायदा होऊ शकतो. पुरवठ्याच्या मार्गांमध्ये विविधता आल्यास एका विशिष्ट सागरी मार्गावर असलेले अवलंबित्व कमी होण्याची शक्यता आहे.
यामुळे जागतिक बाजारपेठेत तेलाच्या पुरवठ्याबाबत निर्माण होणारी चिंता काही प्रमाणात कमी होऊ शकते. मात्र या पर्यायी मार्गाची प्रत्यक्ष क्षमता, सुरक्षा व्यवस्था, व्यापारी जहाजांना मिळणारी परवानगी आणि त्यातून किती प्रमाणात वाहतूक होऊ शकते, हे पुढील काळात स्पष्ट होणार आहे.
अमेरिका-इराण तणावाच्या पार्श्वभूमीवर हालचाली
इराण आणि अमेरिकेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर स्ट्रेट ऑफ होर्मूजचा मुद्दा अधिक संवेदनशील बनला आहे. या समुद्री मार्गातील कोणतीही अडचण किंवा वाहतुकीवर निर्बंध आल्यास त्याचा परिणाम केवळ आखाती देशांवरच नव्हे, तर संपूर्ण जागतिक ऊर्जा बाजारावर होतो.
अमेरिकेचा आखाती प्रदेशातील प्रभाव आणि इराणची भूमिका यामुळे स्ट्रेट ऑफ होर्मूज हा गेल्या काही काळापासून भू-राजकीय चर्चेचा केंद्रबिंदू बनला आहे. अशा परिस्थितीत इराण आणि ओमानकडून पर्यायी मार्गाबाबत हालचाली सुरू होणे ही महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे.
भारत-इराण संबंधांनाही मिळणार बळ?
दरम्यान, भारत आणि इराण यांच्यातील संबंधही गेल्या काही काळापासून चर्चेत आहेत. ऊर्जा, व्यापार आणि प्रादेशिक संपर्काच्या दृष्टीने दोन्ही देशांमध्ये सहकार्याला महत्त्व आहे.
भारताने आखाती प्रदेशातील विविध देशांसोबत ऊर्जा आणि व्यापार संबंध कायम ठेवले आहेत. त्यामुळे इराणकडून समोर आलेल्या या नव्या प्रस्तावाकडे भारताचे लक्ष असणे स्वाभाविक आहे.
विशेष म्हणजे रशियाकडून तेल खरेदीच्या मुद्द्यावर भारतावर अमेरिकेकडून दबाव असल्याची चर्चा सातत्याने होत असते. अशा परिस्थितीत ऊर्जा पुरवठ्याचे पर्यायी मार्ग आणि विविध देशांसोबतचे संबंध भारतासाठी धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाचे ठरू शकतात.
पुढे काय होणार?
सध्या इराण आणि ओमान यांनी पर्यायी मार्गाची रूपरेषा तयार केल्याची माहिती समोर आली आहे. मात्र हा मार्ग पूर्णपणे कार्यान्वित होण्यासाठी अनेक तांत्रिक, सुरक्षा आणि राजनैतिक बाबींची पूर्तता आवश्यक असेल.
या मार्गातून प्रत्यक्षात किती जहाजे जाऊ शकतील, कोणत्या प्रकारच्या मालाची वाहतूक होईल, सुरक्षा व्यवस्था कशी असेल आणि त्याचा आंतरराष्ट्रीय तेल बाजारावर नेमका किती परिणाम होईल, हे आगामी बैठका आणि निर्णयांनंतर स्पष्ट होईल.
तरीही BRICS शिखर परिषद सुरू असतानाच इराणकडून स्ट्रेट ऑफ होर्मूजसाठी पर्यायी मार्गाबाबत समोर आलेली माहिती ही भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाची घडामोड मानली जात आहे. जर हा पर्याय यशस्वी झाला, तर आखाती प्रदेशातील ऊर्जा वाहतुकीवरील अवलंबित्व आणि संभाव्य जोखीम कमी करण्यास त्याची मदत होऊ शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/brics-summit-2026-2/
