उन्हाळ्यातही भाज्या जास्त काळ ताज्या राहतील; योग्य साठवणुकीच्या ‘या’ सोप्या टिप्स ठरतील अत्यंत उपयोगी

उन्हाळा सुरू झाला की घरातील स्वयंपाकघरात सर्वात मोठे आव्हान निर्माण होते ते म्हणजे भाज्या ताज्या ठेवण्याचे. वाढलेले तापमान, जास्त उष्णता आणि कधीकधी निर्माण होणारी आर्द्रता यामुळे बाजारातून आणलेल्या भाज्या लवकर खराब होण्याची शक्यता वाढते. अनेकदा लोक आठवड्याभरासाठी भाजीपाला एकदाच खरेदी करून ठेवतात. मात्र दोन-तीन दिवसांनंतरच त्या भाज्या सुकणे, मऊ पडणे किंवा कुजणे अशा समस्या दिसू लागतात. परिणामी, पुन्हा बाजारात जावे लागते आणि पैशासोबतच वेळेचेही नुकसान होते.

खरं तर योग्य साठवणुकीच्या पद्धतींचा अवलंब केल्यास भाज्या अधिक काळ ताज्या राहू शकतात. अनेकांना वाटते की भाजीपाला फ्रिजमध्ये ठेवला की तो आपोआप सुरक्षित राहतो. मात्र प्रत्येक प्रकारच्या भाजीसाठी साठवण्याची पद्धत वेगळी असते. योग्य तापमान, ओलाव्याचे प्रमाण आणि साठवणुकीची पद्धत यावर भाज्यांचा ताजेपणा मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असतो. घरगुती काही सोप्या टिप्स वापरल्या तर भाज्या अधिक काळ टिकू शकतात आणि अन्न वाया जाणेही टाळता येते.

आजच्या धावपळीच्या जीवनात अनेक जण आठवडाभराची खरेदी एकाच वेळी करतात. त्यामुळे भाजीपाला योग्य प्रकारे साठवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. विशेषतः उन्हाळ्यात योग्य पद्धतीने साठवणूक न केल्यास भाजीपाला पटकन खराब होतो. त्यामुळे काही सोप्या आणि प्रभावी उपाय जाणून घेणे आवश्यक आहे.

उष्णतेमुळे भाज्या लवकर खराब का होतात?

उन्हाळ्यात तापमान मोठ्या प्रमाणावर वाढते. या उष्णतेचा थेट परिणाम भाजीपाल्यावर होतो. जास्त तापमानामुळे भाज्यांमधील नैसर्गिक ओलावा कमी होतो. परिणामी त्या लवकर सुकतात किंवा मऊ पडतात.

तसेच काही भाज्यांमध्ये सूक्ष्मजंतूंची वाढही लवकर होते. हे सूक्ष्मजंतू भाज्या कुजण्यास कारणीभूत ठरतात. विशेषतः हिरव्या पालेभाज्या, काकडी, टोमॅटो किंवा कोबी यांसारख्या भाज्या जास्त उष्णतेला संवेदनशील असतात. त्यामुळे त्यांची योग्य पद्धतीने साठवणूक करणे गरजेचे असते.

योग्य पद्धतीने साठवणूक केल्यास भाज्यांमधील ओलावा संतुलित राहतो आणि त्या अधिक काळ ताज्या राहतात. यासाठी काही सोप्या घरगुती उपायांचा उपयोग होऊ शकतो.

हिरव्या पालेभाज्या कशा साठवायच्या?

हिरव्या पालेभाज्या या सर्वात लवकर खराब होणाऱ्या भाज्यांपैकी एक आहेत. मेथी, पालक, कोथिंबीर किंवा शेपू यांसारख्या पालेभाज्या बाजारातून आणल्यानंतर दोन दिवसांतच सुकण्याची शक्यता असते.

या भाज्या जास्त काळ ताज्या ठेवण्यासाठी त्यांना ताबडतोब धुणे टाळावे. अनेकजण भाजी आणल्यानंतर लगेच धुवून फ्रिजमध्ये ठेवतात. मात्र यामुळे त्या लवकर खराब होऊ शकतात.

पालेभाज्या साठवण्याची योग्य पद्धत म्हणजे त्या न धुता सुती कापडात किंवा टिश्यू पेपरमध्ये गुंडाळून ठेवणे. त्यानंतर त्या फ्रिजमध्ये ठेवाव्यात. जेव्हा स्वयंपाकासाठी वापरायच्या असतील तेव्हाच त्या धुवाव्यात. या पद्धतीमुळे पालेभाज्या अधिक काळ ताज्या राहतात.

कडधान्य आणि काही भाज्या साठवण्याची पद्धत

घरात आणलेल्या काही भाज्या किंवा कडधान्य योग्य कंटेनरमध्ये साठवणे आवश्यक असते. काचेचे डबे किंवा हवाबंद कंटेनर वापरणे हा सर्वोत्तम पर्याय मानला जातो.

कंटेनरच्या तळाशी कापसाचे किंवा तागाचे कापड ठेवल्यास अतिरिक्त ओलावा शोषला जातो. जास्त ओलावा हा भाज्या खराब होण्यामागील एक महत्त्वाचा घटक आहे. त्यामुळे कापडाचा थर ठेवल्यास पाणी साचण्याची शक्यता कमी होते. या पद्धतीमुळे भाज्या किंवा कडधान्य अधिक काळ सुरक्षित राहतात आणि त्यांचा ताजेपणा टिकून राहतो.

सॅलडसाठी वापरल्या जाणाऱ्या भाज्या कशा ठेवाव्यात?

सॅलडमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या भाज्या जसे की टोमॅटो, कोबी, काकडी, मुळा आणि हिरव्या मिरच्या यांची साठवणूक वेगळी असते. या भाज्यांमध्ये ओलावा टिकवून ठेवणे आवश्यक असते.

या भाज्या हवाबंद डब्यात ठेवणे हा सर्वोत्तम उपाय आहे. हवाबंद कंटेनरमुळे बाहेरील उष्णतेचा परिणाम कमी होतो. तसेच ओलावा टिकून राहतो आणि भाज्या सुकण्यापासून वाचतात. काहीजण या भाज्या उघड्या ठेवतात. मात्र यामुळे त्या पटकन कोरड्या पडतात. त्यामुळे हवाबंद डब्यात साठवणूक करणे अधिक फायदेशीर ठरते.

लिंबू साठवण्याची योग्य पद्धत

उन्हाळ्यात लिंबाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. लिंबूपाणी, सरबत किंवा विविध पदार्थांमध्ये लिंबाचा वापर होतो. त्यामुळे अनेकजण एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात लिंबू खरेदी करतात. मात्र लिंबू योग्य प्रकारे साठवले नाहीत तर ते लवकर खराब होऊ शकतात. लिंबू जास्त काळ ताजे ठेवण्यासाठी एक सोपी पद्धत वापरता येते.

लिंबूंच्या बाहेरील पृष्ठभागावर हलकासा तेलाचा थर लावावा. त्यानंतर ते हवाबंद डब्यात ठेवून फ्रिजमध्ये ठेवावेत. या पद्धतीमुळे लिंबू अधिक काळ टिकतात आणि त्यांची चवही ताजी राहते.

फ्रिजमध्ये भाज्या ठेवताना घ्यावयाची काळजी

फ्रिजमध्ये भाजी ठेवणे हे सर्वात सामान्य उपाय मानले जाते. मात्र फ्रिजमध्येही भाज्या योग्य पद्धतीने ठेवणे महत्त्वाचे असते. भाज्या ठेवताना त्या वेगवेगळ्या प्रकारे वर्गीकरण करून ठेवाव्यात. पालेभाज्या, मुळे असलेल्या भाज्या आणि सॅलडसाठी वापरल्या जाणाऱ्या भाज्या वेगवेगळ्या विभागात ठेवाव्यात.

तसेच फ्रिजमध्ये जास्त ओलावा साचू देऊ नये. फ्रिजची स्वच्छता नियमितपणे करणेही आवश्यक आहे. यामुळे सूक्ष्मजंतूंची वाढ कमी होते आणि भाज्या अधिक काळ ताज्या राहतात.

भाजी खरेदी करतानाही घ्या योग्य निर्णय

भाजीपाला जास्त काळ टिकवण्यासाठी साठवणूक जितकी महत्त्वाची आहे तितकेच खरेदी करतानाचे निर्णयही महत्त्वाचे असतात. भाजी खरेदी करताना शक्यतो ताजी आणि घट्ट भाजी निवडावी. ज्या भाज्या आधीच मऊ किंवा डाग पडलेल्या असतात त्या लवकर खराब होतात. तसेच अत्यंत जास्त प्रमाणात भाजी खरेदी करणे टाळावे. गरजेप्रमाणे खरेदी केल्यास भाजी वाया जाण्याचे प्रमाण कमी होते.

 अन्न वाया जाणे टाळण्यासाठी योग्य साठवणूक आवश्यक

आजच्या काळात अन्न वाया जाणे ही मोठी समस्या बनली आहे. चुकीच्या साठवणुकीमुळे मोठ्या प्रमाणात भाजीपाला खराब होतो. योग्य पद्धतीने साठवणूक केल्यास हे नुकसान टाळता येते. तसेच आर्थिक बचतही होते. घरातील प्रत्येकाने भाजी साठवण्याच्या या सोप्या पद्धती अवलंबल्यास भाज्या अधिक काळ ताज्या राहू शकतात.

उन्हाळ्यात भाजीपाला ताज्या ठेवणे हे कठीण असले तरी अशक्य नाही. योग्य साठवणूक, योग्य तापमान आणि काही सोप्या घरगुती उपायांचा वापर केल्यास भाज्या अनेक दिवस ताज्या राहू शकतात.

हिरव्या पालेभाज्या सुती कापडात गुंडाळणे, हवाबंद डब्यांचा वापर करणे, लिंबू साठवताना तेलाचा हलका थर लावणे आणि फ्रिजमध्ये योग्य प्रकारे साठवणूक करणे या उपायांमुळे भाजीपाला जास्त काळ टिकतो. या साध्या टिप्सचा अवलंब केल्यास घरातील अन्न वाया जाणे कमी होईल आणि स्वयंपाकघरातील व्यवस्थापन अधिक सोपे होईल.

read also:https://ajinkyabharat.com/suspicion-of-match-fixing-asad-akhtar-no-ball/