मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या इराण, अमेरिका आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्षाने गेल्या काही दिवसांत जागतिक राजकारणाला हादरा दिला आहे. युद्धाला जवळपास दोन आठवडे उलटले असताना आता परिस्थिती थोडी बदलताना दिसत आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर शांततेच्या चर्चा सुरू झाल्या असून युद्धविरामाची शक्यता निर्माण झाली आहे.
गेल्या 12 ते 13 दिवसांत झालेल्या संघर्षात हजारो लोकांचा बळी गेला, तर अब्जावधी डॉलर्सचे आर्थिक नुकसान झाले आहे. जगभरातील अनेक देशांनी या संघर्षाबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. आता अमेरिकेचे माजी अध्यक्ष Donald Trump, इस्रायलचे पंतप्रधान Benjamin Netanyahu आणि इराणचे सर्वोच्च नेते Mojtaba Khamenei यांच्या निर्णयांवर संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
या पार्श्वभूमीवर युद्ध थांबण्याचे पाच महत्त्वाचे संकेत समोर येत आहेत.
Related News
इराण–इस्रायल युद्ध LIVE: इराकमध्ये दोन तेल टँकरवर हल्ल्यानंतर तेल बंदरे बंद; एका भारतीयाचा मृत्यू, 38 जणांची सुटका
ट्रम्प यांना दणका; इराणच्या सरप्राईज पलटवारानं अमेरिका चिंतेत, ऊर्जा संकटानं जग हादरलं
इराण युद्धात आता US ला मोजावी लागतेय मोठी किंमत
Iran-Israel War 2026: भारतासाठी धोकादायक संकट! तेल-गॅसनंतर औषध उद्योगावर मोठा परिणाम, किमती वाढण्याची भीषण शक्यता
Iran-Israel War Oil Crisis : 18 कोटी बॅरल तेलाचा मोठा फटका; Saudi Aramco CEO ने दिला भयंकर परिणामांचा इशारा
इराण–इस्रायल युद्धाची झळ नाशिकला; अंबड-सातपूर MIDCमधील 1200 उद्योग संकटात, गॅस तुटवड्यामुळे उत्पादन ठप्प होण्याची भीती
Petrol–Diesel दरांवर केंद्राचा मोठा निर्णय, युद्धामुळे वाढ होणार नाही!
इराणविरोधात तुर्कीने थेट कारवाई, उत्तर सायप्रसमध्ये एफ-१६ विमाने तैनात
इराणमधील महिलांचा पहिला मुलांचा जन्म 27 वर्षांच्या सरासरी वयात
इराणवर नवं संकट! तेहरानमध्ये ‘काळ्या पावसाचा’ कहर; नागरिकांच्या आरोग्यावर गंभीर धोका
मोठी बातमी! अमेरिका-इस्त्रायल सैन्य थेट घुसणार इराणमध्ये ? युद्ध आणखी तीव्र होण्याची शक्यता
इराणचा मोठा निर्णय: मोज्तबा खामेनेई यांची सर्वोच्च नेतेपदी निवड, अमेरिकेला मोठा धक्का
1. अमेरिकेचा ‘मिशन पूर्ण’चा दावा
अमेरिकेने या युद्धात मोठ्या प्रमाणावर लष्करी कारवाया केल्याचा दावा केला आहे. मियामी येथे झालेल्या बैठकीत Donald Trump यांनी इराणच्या लष्करी क्षमतेवर मोठा आघात झाल्याचे सांगितले.
त्यांच्या मते, इराणचे जवळपास 90 टक्के क्षेपणास्त्र प्रक्षेपण केंद्रे आणि 83 टक्के ड्रोन लॉन्चर्स नष्ट करण्यात आले आहेत. तसेच इराणच्या सुमारे 40 युद्धनौका समुद्रात बुडवण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला.
अमेरिका या कारवाईला मोठे यश मानत असून आता युद्ध लांबवण्याऐवजी परिस्थिती स्थिर करण्याचा विचार करत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. अनेक तज्ज्ञांच्या मते, विजयाचा दावा करून अमेरिका युद्धातून सन्मानजनक माघार घेण्याचा प्रयत्न करू शकते.
2. ट्रम्प-पुतीन फोन चर्चेचे महत्त्व
युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे नेते Donald Trump आणि रशियाचे अध्यक्ष Vladimir Putin यांच्यात महत्त्वाची दूरध्वनी चर्चा झाली. जवळपास एक तास चाललेल्या या चर्चेत मध्यपूर्वेतील परिस्थितीवर सविस्तर चर्चा झाल्याचे समजते.
रशियाचे इराणशी चांगले संबंध असल्यामुळे या चर्चेला विशेष महत्त्व आहे. आंतरराष्ट्रीय राजकारणात रशियाची भूमिका निर्णायक ठरू शकते.विशेषतः इराणवर दबाव आणण्यासाठी किंवा युद्धविरामासाठी मध्यस्थी करण्यासाठी रशिया महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतो. त्यामुळे ही चर्चा युद्ध थांबण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल मानली जात आहे.
3. अमेरिकेचा ‘प्लॅन बी’ अयशस्वी
अमेरिकेचा इराणमध्ये सत्ताबदल घडवून आणण्याचा प्रयत्न अद्याप यशस्वी झालेला नाही. अनेक तज्ज्ञांच्या मते, अमेरिकेने अंतर्गत असंतोषाचा फायदा घेऊन इराणमध्ये बंडखोरी निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला होता.
मात्र इराणमधील जनता सरकारविरोधात मोठ्या प्रमाणावर रस्त्यावर उतरली नाही. उलट सत्तास्थानी असलेल्या खामेनी कुटुंबाने आपली पकड अधिक मजबूत केली आहे.
Mojtaba Khamenei यांनी सत्ता सांभाळल्यानंतर देशातील प्रशासन आणि लष्करी यंत्रणा अधिक मजबूत झाली असल्याचे संकेत मिळत आहेत. त्यामुळे अमेरिकेचा सत्ताबदलाचा प्लॅन अपयशी ठरल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे.
4. युद्धाचा प्रचंड आर्थिक फटका
या युद्धामुळे केवळ लष्करी नव्हे तर आर्थिक क्षेत्रालाही मोठा फटका बसला आहे. अमेरिकेने युद्धासाठी अवघ्या काही दिवसांत अब्जावधी डॉलर्स खर्च केल्याची माहिती समोर आली आहे.अंदाजानुसार, केवळ 10 दिवसांत सुमारे 10.35 अब्ज डॉलर्सचा खर्च झाला आहे. हा आकडा अमेरिकेच्या वार्षिक संरक्षण बजेटच्या मोठ्या भागाशी तुलना करता येईल.तसेच जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत. ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल 119 डॉलर्सपर्यंत पोहोचल्याने अनेक देशांमध्ये महागाई वाढण्याची शक्यता आहे.ऊर्जाबाजारातील अस्थिरता आणि वाढती महागाई यामुळे अमेरिकेसह अनेक देशांवर आर्थिक दबाव निर्माण झाला आहे. त्यामुळे युद्ध लवकर थांबवण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे दिसते.
5. इराणची तुलनेने लवचिक भूमिका
इराणने सुरुवातीला दीर्घकाळ युद्ध करण्याची तयारी दर्शवली होती. काही नेत्यांनी तर 10 वर्षे संघर्ष सुरू ठेवण्याची क्षमता असल्याचे सांगितले होते.मात्र अलीकडील वक्तव्यांमध्ये इराणने तुलनेने मवाळ भूमिका घेतल्याचे दिसून आले आहे. इराणने स्पष्टपणे सांगितले आहे की जर अमेरिका आणि इस्रायलने हल्ले थांबवले, तर तेही हल्ले थांबवतील.ही भूमिका युद्धविरामासाठी सकारात्मक मानली जात आहे. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव कमी करण्यासाठी चर्चेची शक्यता वाढली आहे.
पुढे काय?
जरी युद्ध थांबण्याचे संकेत मिळत असले तरी परिस्थिती अजूनही नाजूक आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण या तिन्ही देशांमध्ये थेट संवादाचा अभाव आहे.
विशेषतः Benjamin Netanyahu यांच्या भूमिकेवरही पुढील घडामोडी अवलंबून असतील. इस्रायलच्या सुरक्षेचा प्रश्न अजूनही कायम आहे.
तसेच मध्यपूर्वेतील इतर देश, जसे की सौदी अरेबिया, कतार आणि संयुक्त अरब अमिराती यांच्यावरही या संघर्षाचा परिणाम झाला आहे. त्यामुळे संपूर्ण आखातात शांतता प्रस्थापित करणे हे आंतरराष्ट्रीय समुदायासाठी मोठे आव्हान ठरणार आहे.
इराण-अमेरिका-इस्रायल संघर्षामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव शिगेला पोहोचला होता. मात्र आता काही राजनैतिक हालचाली आणि आर्थिक दबावामुळे युद्धविरामाची शक्यता निर्माण झाली आहे.अमेरिकेचा विजयाचा दावा, ट्रम्प-पुतीन चर्चा, सत्ताबदलाचा अपयशी प्रयत्न, वाढता आर्थिक खर्च आणि इराणची मवाळ भूमिका – या पाच कारणांमुळे युद्ध थांबण्याचे संकेत मिळत आहेत.आता पुढील काही दिवसांत होणाऱ्या राजनैतिक चर्चांवरच या संघर्षाचे भविष्य अवलंबून राहणार आहे.
