सरसंघचालक कोण बनू शकतो?; मोहन भागवत यांचे स्पष्ट विधान, एससी-एसटीही होऊ शकतात

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) सरसंघचालक मोहन भागवत यांनी नुकत्याच एका कार्यक्रमात विविध सामाजिक, राजकीय आणि संघटनात्मक मुद्द्यांवर सविस्तर भाष्य केले. सरसंघचालक पदाबाबत नेहमीच चर्चेचा विषय ठरणाऱ्या प्रश्नाला त्यांनी थेट उत्तर देत स्पष्ट केले की, “संघाचा सरसंघचालक हा हिंदू असतो. तो कोणत्याही जात-पंथातील असू शकतो. तो एससी किंवा एसटी समाजातील असला तरी चालतो.” त्यांच्या या विधानामुळे राजकीय व सामाजिक वर्तुळात नव्या चर्चांना उधाण आले आहे.

सरसंघचालकपदाची निकष काय?

सरसंघचालक कोण होऊ शकतो, याविषयी बोलताना भागवत यांनी सांगितले की संघात नियुक्त्या जात-पात पाहून केल्या जात नाहीत. संघकार्य, त्याग, समर्पण आणि संघविचारांप्रती निष्ठा या बाबी महत्त्वाच्या असतात. “कोणीही ब्राह्मण असला म्हणून तो सरसंघचालक होईल, असे नाही. संघाचा प्रमुख होण्यासाठी तो हिंदू असणे आवश्यक आहे. त्याची जात, सामाजिक पार्श्वभूमी किंवा आर्थिक स्थिती निकष नसतात,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.

संघावर नेहमीच उच्चवर्णीय वर्चस्वाचा आरोप केला जातो. त्या पार्श्वभूमीवर भागवत यांचे हे विधान महत्त्वाचे मानले जात आहे. संघ हा व्यापक हिंदू समाजाचे प्रतिनिधित्व करतो आणि त्यात सर्व घटकांना समान स्थान आहे, असा संदेश त्यांनी दिला.

भ्रष्टाचार मनात असतो

आपल्या भाषणात भागवत यांनी भ्रष्टाचाराच्या मुद्द्यावरही भाष्य केले. “भ्रष्टाचार हा व्यवस्थेत नसतो, तो मनात असतो,” असे ते म्हणाले. कोणतीही व्यवस्था कितीही मजबूत असली तरी व्यक्तीच्या मनात प्रामाणिकपणा नसेल तर भ्रष्टाचार थांबू शकत नाही, असे त्यांनी स्पष्ट केले. “पाण्यात मासे पाणी कसे पितात हे कळत नाही, तसे काही सरकारी कर्मचारी पैसे कसे खातात हे कळत नाही,” या उदाहरणाद्वारे त्यांनी प्रशासनातील अपारदर्शकतेवर भाष्य केले.

लोकसंख्या आणि कुटुंबव्यवस्था

वाढत्या लोकसंख्येच्या प्रश्नावर बोलताना भागवत यांनी संतुलित भूमिका मांडली. “आपल्या शास्त्रांमध्ये एका कुटुंबात तीन मुले असावीत असे सांगितले आहे. पण शेवटी हा निर्णय त्या दोन व्यक्तींचा असतो. तो त्यांच्या कुटुंबाचा आणि समाजाचाही प्रश्न आहे,” असे त्यांनी म्हटले. कुटुंबव्यवस्था ही समाजाची मूलभूत रचना आहे आणि त्यात संतुलन राखणे गरजेचे आहे, असा त्यांनी संदेश दिला.

रोजगार आणि विदेशी नागरिक

रोजगाराच्या मुद्द्यावरही त्यांनी भूमिका स्पष्ट केली. “आपल्या देशातील मुस्लिम असतील तर त्यांना रोजगार द्या. पण विदेशी लोकांना रोजगार देणे टाळले पाहिजे,” असे ते म्हणाले. देशातील संसाधने आणि रोजगाराच्या संधी प्रथम देशातील नागरिकांसाठी असाव्यात, अशी त्यांची भूमिका होती.

या विधानामुळे पुन्हा एकदा ‘घुसखोर’ आणि ‘विदेशी नागरिक’ या मुद्द्यांवर चर्चा सुरू झाली आहे. देशाच्या सुरक्षेच्या आणि आर्थिक हिताच्या दृष्टीने सरकारने ठोस धोरण अवलंबावे, असा अप्रत्यक्ष संदेश त्यांनी दिला.

संघावर टीका आणि संवाद

संघावर सातत्याने टीका करणाऱ्यांविषयी बोलताना भागवत म्हणाले, “आधी विरोध होतो आणि मग विचार ऐकला जातो.” काही संघविरोधक त्यांना भेटायला आले होते, त्यावेळी त्यांनी संघकार्याची माहिती दिली. तरीही त्यांच्या काही शंका कायम राहिल्या, असा अनुभव त्यांनी सांगितला. संवादातून मतभेद कमी होऊ शकतात, अशी त्यांची भूमिका होती.

सलमान खानची उपस्थिती

राजकीय आणि सामाजिक परिणाम

भागवत यांच्या विधानाचे राजकीय परिणाम काय होतील, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. सरसंघचालकपदाबाबत जातीय निकष नसल्याचे स्पष्ट केल्याने संघाच्या प्रतिमेला व्यापकतेचा आयाम मिळू शकतो. तसेच रोजगार, लोकसंख्या आणि राष्ट्रीय धोरणांबाबत त्यांनी व्यक्त केलेल्या मतांमुळे पुढील काही दिवसांत राजकीय प्रतिक्रिया उमटण्याची शक्यता आहे.

संघाची कार्यपद्धती

संघाचे कार्य संस्कार घडविण्याचे आहे, असे भागवत यांनी पुन्हा अधोरेखित केले. संघ प्रत्यक्ष काम करतो, समाजात जातो, लोकांशी संवाद साधतो. “आम्ही म्हणतो, प्रत्यक्ष पाहा,” असे ते म्हणाले. संघाबद्दल मत बनवण्यापूर्वी त्याचे कार्य जवळून पाहावे, असा त्यांचा संदेश होता.

एकंदरीत, मोहन भागवत यांच्या या भाषणाने अनेक मुद्द्यांना हात घातला आहे. सरसंघचालकपदाच्या निकषांपासून ते भ्रष्टाचार, लोकसंख्या, रोजगार आणि संघावरील टीका—या सर्व बाबींवर त्यांनी थेट आणि स्पष्ट भूमिका मांडली. त्यांच्या या विधानांमुळे सामाजिक व राजकीय वर्तुळात चर्चा रंगणार हे निश्चित आहे. आगामी काळात या विधानांचे परिणाम आणि त्यावर उमटणाऱ्या प्रतिक्रिया याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/2026-neena-guptas-emotional-revelation/